भारतीय आयटी क्षेत्रातील कर्मचारी आता अमेरिकन टाइम झोनशी जुळवून घेण्यासाठी होणाऱ्या अनिवार्य रात्रीच्या मीटिंग्सवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत आहेत. यामुळे 'वर्क-लाइफ बॅलन्स' आणि 'राईट टू डिस्कनेक्ट'सारख्या मुद्द्यांवर मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.
भारतीय आयटी (IT) आणि आयटीईएस (ITeS) क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांची जीवनशैली सध्या एका मोठ्या बदलाच्या उंबरठ्यावर आहे. अमेरिकन क्लायंट्सशी संवाद साधण्यासाठी रात्री उशिरापर्यंत काम करणे, ही आतापर्यंतची एक 'नॉर्म' मानली जात होती, मात्र आता कर्मचारी या मानसिकतेविरुद्ध आवाज उठवत आहेत.\n\n### कामाची संस्कृती आणि मानसिक ताण\n\nअनेक आयटी प्रोफेशनल्सना सकाळपासून घरची कामे आणि कामाचे तास सांभाळून पुन्हा रात्री उशिरा यूएस टीम्ससोबत मीटिंग्ससाठी लॉग-इन करावे लागते. कर्मचाऱ्यांचा असा युक्तिवाद आहे की, ही तडजोड एकतर्फी आहे. अमेरिकेतील टीम्स भारतीय वेळेनुसार क्वचितच त्यांच्या कामाच्या वेळा बदलतात, ज्यामुळे भारतीय कर्मचाऱ्यांच्या वैयक्तिक आयुष्यावर आणि आरोग्यावर मोठा परिणाम होत आहे. यामुळे 'बर्नआऊट' (Burnout) आणि थकव्याचे प्रमाण वाढले आहे.\n\n### 'राईट टू डिस्कनेक्ट'ची मागणी\n\nहा विषय आता केवळ मीटिंग्सपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. 'कर्नाटक स्टेट आयटी/आयटीईएस एम्प्लॉईज युनियन'सारख्या संघटना आता 'राईट टू डिस्कनेक्ट' (Right to Disconnect) धोरणाची मागणी करत आहेत. कामाच्या वेळेनंतर ईमेल किंवा कॉलला उत्तर न देण्याचा अधिकार कर्मचाऱ्यांना मिळावा, यासाठी कायदेशीर चौकटीची चर्चा सुरू झाली आहे.\n\n### गुंतवणूकदारांसाठी आणि उद्योगासाठी परिणाम\n\nमार्केट तज्ज्ञांच्या मते, ही स्थिती आयटी कंपन्यांच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम करू शकते. जर कंपन्यांनी कर्मचाऱ्यांच्या या मागण्यांकडे दुर्लक्ष केले, तर कर्मचारी सोडून जाण्याचे (Attrition rate) प्रमाण वाढू शकते, ज्याचा थेट परिणाम डिलिव्हरी क्वालिटी आणि ऑपरेशनल कॉस्टवर होईल. भविष्यात कंपन्यांना त्यांचे एचआर (HR) धोरण, शिफ्ट रोटेशन आणि ऑफशोर स्टाफिंग धोरण बदलण्याशिवाय पर्याय उरणार नाही.