भारतात येणाऱ्या परदेशी पर्यटकांच्या संख्येत २०२६ मध्येही वाढ होण्याची चिन्हे कमी आहेत. वाढलेला विमान प्रवास खर्च आणि जागतिक तणावाचा फटका बसत असून, हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्राला आता महसुलासाठी केवळ देशांतर्गत पर्यटकांवर अवलंबून राहावे लागत आहे.
भारताचा पर्यटन उद्योग सध्या एका आव्हानात्मक काळातून जात आहे. परदेशी पर्यटकांची संख्या महामारीपूर्वीच्या (Pre-pandemic) पातळीवर येण्यात अपयशी ठरत आहे. २०२६ मध्ये ही संख्या ८ ते ९ दशलक्षांच्या दरम्यान मर्यादित राहण्याचा अंदाज आहे. विशेष म्हणजे, ही संख्या २०२५ मधील ९.१५ दशलक्ष पर्यटकांच्या तुलनेत कमी असून २०१९ मधील १०.९ दशलक्ष पर्यटकांच्या उच्चांकापासून खूप दूर आहे.
विमान प्रवासाचा वाढता खर्च
युक्रेन आणि इराणमधील भूराजकीय तणावामुळे जागतिक स्तरावर तेलाच्या किमती भडकल्या आहेत. याचा थेट परिणाम जेट फ्युएलच्या किमतींवर होऊन विमान भाडे महागले आहे. यामुळे बजेटवर लक्ष देणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांनी भारतापेक्षा स्वस्त पर्यायांकडे मोर्चा वळवला आहे.
हॉस्पिटॅलिटी क्षेत्रापुढील प्रश्नचिन्ह
Indian Hotels Company सारख्या मोठ्या हॉटेल चेनसाठी ही चिंतेची बाब आहे. देशांतर्गत पर्यटन जरी मजबूत असले, तरी आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांच्या अभावामुळे हॉटेल्सना रूम रेंटमध्ये वाढ करणे कठीण जात आहे. जर विदेशी पाहुण्यांची संख्या अशीच स्थिर राहिली, तर हॉटेल कंपन्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर मोठा दबाव येऊ शकतो.
पुढील वाटचाल आणि आशेचा किरण
Federation of Associations in Indian Tourism and Hospitality च्या मते, क्लिष्ट व्हिसा प्रक्रिया (विशेषतः चीनमधून येणाऱ्या पर्यटकांसाठी) हे एक मोठे अडथळे ठरत आहे. आता सर्वांचे लक्ष सप्टेंबरमध्ये दिल्लीत होणाऱ्या BRICS परिषदेकडे लागले आहे. या परिषदेतून काही सकारात्मक निर्णय झाल्यास पर्यटनाला चालना मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.