भारतीय स्पोर्ट्स इकॉनॉमी **FY26** पर्यंत **₹1.99 लाख कोटींचा** टप्पा ओलांडण्याची शक्यता आहे. वार्षिक **12-14%** दराने वाढणाऱ्या या क्षेत्रात अद्याप क्रिकेट आणि IPL चे वर्चस्व कायम असले, तरी आता उत्पादक आणि इतर खेळांकडेही गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.
क्रिकेटचे वर्चस्व आणि गुंतवणुकीचा प्रवाह\n\nभारतीय क्रीडा क्षेत्राची वाढ 12-14% च्या वेगाने होत असली, तरी यावर क्रिकेटचे वर्चस्व स्पष्टपणे दिसून येते. Indian Premier League (IPL) चे एंटरप्राइझ व्हॅल्यू सध्या ₹1.97 लाख कोटी आहे. फुटबॉल, कबड्डी आणि महिला खेळांमधील प्रायोजकत्व वाढते असले, तरी क्रिकेटच्या तुलनेत या खेळांना मिळणारा कॉर्पोरेट पाठिंबा अद्याप प्राथमिक अवस्थेत आहे.\n\n### सरकारी तरतूद आणि आव्हाने\n\nFY27 मध्ये केंद्र सरकारच्या युवक व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाला ₹4,479.88 कोटींचा निधी मिळाला आहे. मात्र, केवळ सरकारी खर्च वाढवून हे प्रश्न सुटणार नाहीत. क्रीडा महासंघांचे व्यावसायिक व्यवस्थापन आणि संसाधनांचे योग्य वाटप हे सध्याचे मोठे आव्हान आहे. त्यामुळेच आता 'ब्लेंडेड फायनान्स' (Blended-Finance) मॉडेल्स आणि सीएसआर (CSR) फ्रेमवर्क्सचा वापर करून खेळांच्या विकासावर भर दिला जात आहे.\n\n### इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि मॅन्युफॅक्चरिंग हब\n\nनव्या स्टेडियमवर खर्च करण्यापेक्षा असलेल्या सुविधांचा जास्तीत जास्त वापर करण्यावर तज्ज्ञांचा भर आहे. स्टेडियमच्या वापराचा ट्रॅकिंग करण्यासाठी 'नॅशनल रजिस्ट्री'ची मागणी जोर धरत आहे. दुसरीकडे, मेरठ आणि जालंधर सारखी पारंपरिक उत्पादन केंद्रे आता आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून जागतिक दर्जाची उत्पादने बनवण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत, ज्यामुळे भारताच्या निर्यातीला मोठी चालना मिळू शकते.
