भारतात नोकरभरती तेजीत! जागतिक बाजारपेठ स्थिर

कोरोनानंतर जागतिक नोकरभरतीचा वेग मंदावला असून पगारातही आता माफक वाढ होत आहे. मात्र, ग्लोबल कॅपॅबिलिटी सेंटर्स (GCCs), इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि फायनान्शियल सर्व्हिसेसमुळे भारत अजूनही एक प्रमुख वाढीचे मार्केट म्हणून पुढे येत आहे.

काय घडले?

२०२१-२०२२ मध्ये नोकरभरतीचा जो प्रचंड वेग होता, तो आता मंदावला आहे. नोकरी बदलणे आणि पगारात मोठी वाढ मिळवणे यांसारख्या गोष्टी आता स्थिर झाल्या आहेत. मायकल पेज या ग्लोबल रिक्रूटमेंट फर्मच्या मते, कोरोनानंतरचा 'वेडेपणा' कमी झाला असून कंपन्या आता नोकरभरती आणि पगाराबाबत अधिक शिस्तबद्ध दृष्टिकोन ठेवत आहेत.

पगारातील बदलाचे वास्तव

कोरोनानंतरच्या काळात, नोकरी बदलताना उमेदवारांना अनेकदा १५% ते २५% पर्यंत पगारात वाढ मिळत होती. त्यावेळी कंपन्या जलद डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन प्रोजेक्ट्समुळे आणि मर्यादित टॅलेंटमुळे मोठी स्पर्धा करत होत्या. पण हा वेग टिकवणे शक्य नव्हते. नवीन कर्मचाऱ्यांचा पगार जुन्या कर्मचाऱ्यांपेक्षा खूप जास्त झाल्याने कंपन्यांवर दबाव आला. त्यामुळे, आता जगभरात नवीन नोकऱ्यांसाठी पगारात साधारण ५% ते ८% पर्यंत वाढ होत आहे. उमेदवारांनीही आता या नव्या, स्थिर वास्तवाशी जुळवून घेतले आहे.

भारत का चमकतोय?

जागतिक पातळीवर नोकरभरती मंदावली असली तरी, भारत विकासाचे एक प्रमुख इंजिन म्हणून कायम आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे ग्लोबल कॅपॅबिलिटी सेंटर्स (GCCs) चा वाढता प्रभाव. युरोपियन आणि इतर जागतिक कंपन्या आता केवळ प्लॅनिंगच्या पुढे जाऊन तंत्रज्ञान, ऑपरेशन्स आणि डेटा मॅनेजमेंटसाठी भारतात केंद्रे स्थापन करत आहेत. यामुळे कुशल व्यावसायिकांची मागणी वाढत आहे, ज्यामुळे इतर अनेक प्रदेशांच्या तुलनेत भारत वेगळा ठरत आहे जिथे नोकरभरतीचा वेग कमी आहे.

प्रमुख वाढीची क्षेत्रे

भारतातील ही वाढ एकसमान नाही, तर अर्थव्यवस्थेच्या विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये केंद्रित आहे. रिअल इस्टेट आणि पायाभूत सुविधा विकासामुळे (Infrastructure Development) रोजगाराच्या संधी निर्माण होत आहेत, तसेच नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रातही (Renewable Energy) मागणी वाढत आहे. याशिवाय, नॉन-बँकिंग फायनान्शियल कंपन्या (NBFCs), विमा कंपन्या आणि गुंतवणूक कंपन्या यांसारख्या वित्तीय सेवा क्षेत्रातही (Financial Services) चांगली कामगिरी सुरू आहे.

AI चा प्रभाव आणि कौशल्यांचे महत्त्व

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे कंपन्या ज्या प्रकारच्या भूमिकांसाठी भरती करत आहेत, त्यात बदल होत आहे. AI तज्ञांची कमतरता असली तरी, कंपन्या आपल्या सध्याच्या कर्मचाऱ्यांच्या प्रशिक्षणावर लक्ष केंद्रित करत आहेत आणि चांगल्या सॉफ्ट स्किल्स असलेल्या उमेदवारांना प्राधान्य देत आहेत. भारतातील टेक क्षेत्रात, AI मुळे काही पायाभूत सुविधा आणि सपोर्ट भूमिका स्वयंचलित होत आहेत, ज्यामुळे नोकरभरतीत बदल दिसून येत आहे. डेटा क्वालिटी मॅनेजमेंटची गरज वाढल्याने, डेटा ॲनालिस्ट्सची मागणी वाढली आहे.

गुंतवणूकदारांसाठी काय?

गुंतवणूकदारांसाठी, नोकरभरतीचे हे ट्रेंड कंपन्या आणि क्षेत्रांच्या आरोग्याची माहिती देतात. पगारात दुहेरी अंकी वाढीऐवजी आता एकेरी अंकी वाढ झाल्यामुळे कंपन्यांचा पगार खर्च नियंत्रणात येत असल्याचे दिसते, जे नफ्यासाठी (Profit Margins) सकारात्मक आहे. मात्र, GCCs आणि रिअल इस्टेट, इन्फ्रास्ट्रक्चर यांसारख्या क्षेत्रांवरील अवलंबित्व म्हणजे भारताची आर्थिक गती ग्लोबल आउटसोर्सिंग आणि स्थानिक भांडवली खर्चावर अवलंबून आहे. जागतिक कंपन्यांनी जागतिक दबावामुळे GCCs चा विस्तार थांबवला, तर हा वाढीचा एक प्रमुख स्रोत कमी होऊ शकतो.

गुंतवणूकदारांनी काय ट्रॅक करावे?

गुंतवणूकदारांनी कंपन्या आपल्या पगाराचा खर्च कसा व्यवस्थापित करतात यावर लक्ष ठेवले पाहिजे. AI-आधारित भूमिकांकडे होणारे संक्रमण देखील महत्त्वाचे ठरेल, कारण यामुळे IT आणि तंत्रज्ञान-आधारित कंपन्यांच्या खर्च रचनेत बदल होऊ शकतो. कर्मचाऱ्यांना पुन्हा प्रशिक्षित करण्याची कंपन्यांची क्षमता, महागड्या नवीन नोकरभरतीऐवजी, पुढील तिमाहीत नफा टिकवून ठेवण्यासाठी एक महत्त्वाचा घटक ठरू शकते. इन्फ्रास्ट्रक्चर किंवा रिअल इस्टेटमधील कोणतीही मंदी या प्रमुख वाढीच्या क्षेत्रांमधील नोकरभरतीच्या गतीमधील बदलांचे पूर्वसंकेत देऊ शकते.