भारतीय कंपन्यांमध्ये आता उच्च पदस्थ नियुक्त्यांसाठी अंतर्गत पदोन्नतीचा कल वाढू लागला आहे. FY26 मध्ये ही टक्केवारी **१२%** वरून **३०%** पर्यंत पोहोचली असून, यामुळे मॅनेजमेंटमधील स्थिरता आणि गुंतवणूकदारांसाठीच्या दीर्घकालीन जोखीम कमी होण्यास मदत होणार आहे.
भारतीय कॉर्पोरेट क्षेत्रात आता महत्त्वाच्या पदांवर नियुक्ती करण्याच्या पद्धतीत हळूहळू बदल होत आहे. FY26 च्या आकडेवारीनुसार, C-suite आणि वरिष्ठ नेतृत्वासाठी होणाऱ्या अंतर्गत पदोन्नतीचे प्रमाण ३०% झाले आहे, जे गेल्या वर्षी फक्त १२% होते. जरी आजही ६५% कंपन्या बाहेरील उमेदवारांना पसंती देत असल्या, तरी FY25 मधील ८१% या प्रमाणावरून ती घटली आहे, हे नक्कीच सकारात्मक लक्षण आहे.
लीडरशिप पाइपलाइनची कमतरता
अनेक कंपन्या अजूनही 'शॅलो लीडरशिप पाइपलाइन'च्या समस्येशी झुंजत आहेत. याचा अर्थ, जेव्हा एखादे मुख्य पद रिक्त होते, तेव्हा अंतर्गत पातळीवर उत्तराधिकारी तयार नसतात. अनेक देशी कंपन्यांमध्ये मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) पदासाठी आवश्यक असणारी 'बेंच स्ट्रेंथ' जागतिक मानकांपेक्षा खूपच कमी आहे. जेव्हा अंतर्गत टॅलेंट पूल नसतो, तेव्हा कंपन्यांना नाईलाजाने बाहेरून नेत्यांची निवड करावी लागते.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत धोके?
वारंवार बाहेरून होणाऱ्या नियुक्त्यांमुळे कंपनीचा खर्च वाढतो आणि नवीन नेत्याला रुळण्यासाठी लागणाऱ्या वेळामुळे धोरणात्मक निर्णयांमध्ये खंड पडू शकतो. गुंतवणूकदार नेहमीच स्थिर मॅनेजमेंट टीमला प्राधान्य देतात. जर कंपनीकडे स्पष्ट सक्सेशन प्लॅनिंग (Succession Planning) नसेल, तर व्यवसायाच्या धोरणात्मक सातत्याबद्दल चिंता निर्माण होऊ शकते.
ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स (GCC) कडून शिकण्यासारखे काय?
भारतात कार्यरत असलेल्या GCCs ने ४३% अंतर्गत पदोन्नती दर राखून एक नवा आदर्श निर्माण केला आहे. अंतर्गत कर्मचाऱ्यांना वाढण्याची संधी देऊन त्यांनी अधिक लवचिक मॅनेजमेंट स्ट्रक्चर तयार केले आहे. हे स्पष्ट करते की, अंतर्गत नेतृत्वाचा अभाव हा टॅलेंटच्या कमतरतेमुळे नाही, तर कॉर्पोरेट पॉलिसीच्या धोरणांमुळे असू शकतो.
गुंतवणूकदारांनी कशावर लक्ष ठेवावे?
वारंवार होणारे 'लीडरशिप चर्न' (नेत्यांचे बदलणे) गुंतवणूकदारांच्या नजरेत येते. ज्या कंपन्यांकडे चांगले इंटरनल डेव्हलपमेंट प्रोग्राम्स आहेत, त्या नेतृत्व बदलाचे संकट अधिक चांगल्या प्रकारे हाताळू शकतात. भविष्यात कोणती कंपनी अंतर्गत प्रतिभा विकसित करण्यावर भर देते, हे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.