आगामी मूल्यांकन वर्ष (Assessment Year) 2026-27 साठी आयकर विवरणपत्र (ITR) भरताना चुका टाळण्यासाठी आयकर विभागाने (Income Tax Department) 7 महत्त्वाचे नियम जारी केले आहेत. या नियमांमुळे प्रक्रिया सुलभ होण्यास आणि दंड टाळण्यास मदत होईल.
ITR फाइलिंगसाठी 'गोल्डन रूल्स' जारी
आगामी मूल्यांकन वर्ष (Assessment Year) 2026-27 साठी आयकर विवरणपत्र (ITR) वेळेवर आणि अचूक भरावे यासाठी आयकर विभागाने (Income Tax Department) 7 'सुवर्ण नियम' (Golden Rules) जारी केले आहेत. ITR भरण्याचा हंगाम सुरू झाला असून, या नियमांचा उद्देश सामान्य चुका टाळणे हा आहे. या चुकांमुळे अनेकदा करदात्यांना नोटीस मिळतात किंवा परतावा (Refund) मिळण्यास विलंब होतो.
योग्य कर प्रणाली (Tax Regime) आणि फॉर्मची निवड
कोणत्याही करदात्यासाठी पहिली महत्त्वाची पायरी म्हणजे योग्य कर प्रणाली निवडणे. जुनी कर प्रणाली, जी विविध कपातींची (Deductions) परवानगी देते, की नवीन कर प्रणाली, ज्यामध्ये कमी कर दर आहेत पण कपाती कमी आहेत, यापैकी तुमच्यासाठी कोणती फायदेशीर आहे, याचे मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे. यानंतर, योग्य ITR फॉर्म निवडणे महत्त्वाचे आहे. चुकीचा फॉर्म वापरल्यास ITR 'सदोष' (Defective) ठरवला जाऊ शकतो आणि तुम्हाला नव्याने अर्ज करावा लागू शकतो.
आर्थिक नोंदींची पडताळणी (Verification)
करदात्यांनी त्यांच्या आर्थिक नोंदी, जसे की उत्पन्न, TDS आणि TCS संबंधित माहिती, वार्षिक माहिती विवरण (AIS) आणि फॉर्म 26AS शी जुळवून पाहावी, असे विभागाने सुचवले आहे. या दोन्ही स्टेटमेंटमधील माहिती आणि तुमच्या ITR मध्ये नमूद केलेल्या उत्पन्नात तफावत आढळल्यास, संबंधित बँक किंवा कंपनीशी संपर्क साधून ती दुरुस्त करावी.
कागदपत्रांची अचूकता आणि संवाद
ऑनलाइन फॉर्ममध्ये प्री-फिल्ड (Pre-filled) डेटा असला तरी, तो पूर्णपणे अचूक असेल असे मानू नये. पॅन (PAN), पत्ता आणि बँक खाते क्रमांक यांसारखे वैयक्तिक तपशील स्वतः तपासावेत. चुकीचा बँक खाते क्रमांक दिल्यास कर परतावा मिळण्यास मोठा विलंब होऊ शकतो.
याव्यतिरिक्त, सक्रिय ईमेल आयडी आणि मोबाईल नंबर वापरणे महत्त्वाचे आहे. पडताळणीसाठी लागणारे ओटीपी (OTP) याच क्रमांकांवर येतात. आधारशी जोडलेला मोबाईल नंबर वापरल्यास पडताळणी प्रक्रिया अधिक सोपी होते.
पडताळणी (Verification) पूर्ण करणे आवश्यक
ITR फाइलिंगची प्रक्रिया तेव्हाच पूर्ण होते, जेव्हा तुम्ही त्याचे व्हेरिफिकेशन (Verification) करता. आधार OTP किंवा बँक खाते पडताळणीद्वारे इलेक्ट्रॉनिक व्हेरिफिकेशन करणे सर्वात सोपे आहे. जर तुम्ही प्रत्यक्ष पडताळणी (Physical Verification) करण्याचा पर्याय निवडला, तर तुम्हाला स्वाक्षरी केलेले ITR-V पोचपावती बेंगलुरु येथील केंद्रीय प्रक्रिया केंद्राकडे (CPC) 30 दिवसांच्या आत पाठवावी लागेल. विहित वेळेत पडताळणी न केल्यास, फाइल केलेला ITR अवैध मानला जाईल. त्यामुळे, अंतिम मुदतीपूर्वी ITR फाइल करणे आणि त्याची पडताळणी करणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून विलंब शुल्क (Late Fees) टाळता येईल आणि भविष्यातील वर्षांसाठी तोटे (Losses) पुढे नेण्याची संधी मिळेल.