ISRO ने आगामी काळासाठी आपला महत्त्वाकांक्षी रोडमॅप जाहीर केला आहे. यामध्ये २०४० पर्यंत मानवाला चंद्रावर पाठवणे आणि २०३५ पर्यंत स्वतःचे स्पेस स्टेशन उभारण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. आता अंतराळ संशोधन केवळ सरकारी राहिले नसून, व्यावसायिक दृष्टिकोनातून या क्षेत्राचा विकास करण्यावर भारताचा भर असेल.
ISRO आता केवळ प्रयोगांपलीकडे जाऊन व्यावसायिक वर्चस्व निर्माण करण्याच्या दिशेने वेगाने पावले टाकत आहे. ISRO चे अध्यक्ष व्ही. नारायणन यांनी स्पष्ट केले की, भारताला अंतराळ संशोधनात जागतिक स्तरावर 'लीडर' बनवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.
भारतीय अंतराळ स्थानक (Bharatiya Antariksh Station)
या रोडमॅपचा मुख्य आधार म्हणजे 'भारतीय अंतराळ स्थानक'. या प्रकल्पाच्या पहिल्या मॉड्यूलला आधीच मंजुरी मिळाली असून, २०३५ पर्यंत हे स्टेशन पूर्णपणे कार्यान्वित करण्याचे नियोजन आहे. या प्रकल्पामुळे अंतराळात मानवाचा दीर्घकाळ मुक्काम शक्य होणार असून, यासाठी प्रगत 'लाइफ सपोर्ट सिस्टम' आणि 'डॉकिंग' क्षमतेवर काम सुरू आहे. यासोबतच 'गगनयान' मोहिमेवरही पूर्ण ताकदीने काम केले जात आहे.
व्यावसायिक संधी आणि गुंतवणूक
गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात मोठी बातमी म्हणजे ISRO चे कमर्शियल लाँचिंगकडे वळणे. आता ३०,००० किलो वजन वाहून नेण्याची क्षमता असलेले 'नेक्स्ट-जनरेशन लाँच व्हेईकल' विकसित केले जात आहे. 'विकसित भारत' स्वप्नांतर्गत अंतराळ क्षेत्राला एक 'इंडस्ट्रियल सेक्टर' म्हणून पाहिले जात आहे. यामुळे भारताची आयातीवरील अवलंबून राहण्याची गरज कमी होईल आणि देशांतर्गत मॅन्युफॅक्चरिंगला मोठी चालना मिळेल.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्षात घ्यावे?
ही उद्दिष्टे मोठी असली तरी, त्यासाठी लागणारी भांडवली गुंतवणूक आणि वेळेचे नियोजन अत्यंत कळीचे आहे. चंद्रावरून सॅम्पल गोळा करणारी 'चंद्रयान-४' मोहीम आणि हेवी-लिफ्ट रॉकेटचे यशस्वी प्रक्षेपण हे भविष्यातील यशाचे मोजमाप ठरेल. सरकारी मक्तेदारीकडून खासगी भागीदारीकडे होत असलेला हा प्रवास भविष्यातील एरोस्पेस कंपन्यांसाठी मोठ्या संधी निर्माण करणारा आहे.