आयआयटी बॉम्बेमधील एका विद्यार्थ्याच्या दुर्दैवी निधनानंतर संस्था वादाच्या भोवऱ्यात अडकली आहे. या प्रकरणी गुन्हा दाखल करण्यात आला असून, डीनना निलंबित करण्यात आले आहे.
१८ सप्टेंबर २०२६ रोजी आयआयटी बॉम्बेमधील बी.टेकच्या दुसऱ्या वर्षातील विद्यार्थी साहिल वाकोडे याच्या आत्महत्येने शिक्षण क्षेत्रातील भेदभावाचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आणला आहे. या घटनेनंतर प्रशासकीय पातळीवर मोठी हालचाल झाली असून, एस.सी./एस.टी. (अत्याचार प्रतिबंधक) कायद्यांतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. तपासादरम्यान प्रशासकीय घडामोडींचे डीन प्राध्यापक सूर्यनारायण दुल्ली यांना निलंबित करण्यात आले आहे.
तक्रार निवारण यंत्रणेवर प्रश्नचिन्ह
या घटनेने कॅम्पस मधील तक्रार निवारण यंत्रणेच्या कार्यक्षमतेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांच्या मदतीसाठी 'एस.सी./एस.टी. सेल' स्थापन करण्याचे निर्देश असतानाही, तिथे सुविधांचा अभाव आणि संसाधनांची कमतरता असल्याचे आरोप माजी विद्यार्थी करत आहेत. अनेकदा अशा समितीमध्ये विद्यार्थ्यांवर शैक्षणिक अधिकार असणारे प्राध्यापकच असल्याने, विद्यार्थी उघडपणे तक्रार करण्यास धजावत नाहीत.
५ वर्षांत ५३ मृत्यू
आकडेवारीवर नजर टाकल्यास मागील ५ वर्षांत विविध आयआयटी कॅम्पसमध्ये किमान ५३ विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या केल्याचे समोर आले आहे. ही मालिका थांबवण्यासाठी नॅशनल कमिशन फॉर शेड्युल्ड कास्ट्स आणि विविध विद्यार्थी संघटनांनी आता कठोर सुधारणांची मागणी केली आहे. अतिस्पर्धात्मक वातावरण आणि सामाजिक एकाकीपणामुळे विद्यार्थ्यांना मानसिक आधार मिळत नसल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
पुढील दिशा
या प्रकारांमुळे आयआयटीच्या प्रतिष्ठेला धक्का बसला असून, शिक्षण मंत्रालय आता यावर कडक धोरणे आखण्याची शक्यता आहे. केवळ कागदी समित्या स्थापन न करता, कॅम्पस संस्कृतीत आणि तक्रार हाताळण्याच्या प्रक्रियेत आमूलाग्र बदल करणे हीच काळाची गरज बनली आहे.