एका IIM (Indian Institute of Management) मधील कला शाखेच्या विद्यार्थ्याला क्वांटिटेटिव्ह (Quantitative) अभ्यासात प्रचंड ताण जाणवत आहे. या प्रकरणामुळे व्यवस्थापन संस्थांमधील गैर-अभियांत्रिकी विद्यार्थ्यांसमोरील शैक्षणिक आव्हाने आणि मानसिक आरोग्याच्या महत्त्वावर चर्चा सुरू झाली आहे.
कला शाखेच्या विद्यार्थ्यांसमोरील आव्हान
एका नामांकित IIM मध्ये शिकणाऱ्या कला शाखेच्या विद्यार्थ्याने अॅडव्हान्स्ड स्टॅटिस्टिक्स (Advanced Statistics) सारख्या क्लिष्ट विषयांचा अभ्यास जमत नसल्याने शिक्षण सोडण्याचा विचार करत असल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. या प्रकरणामुळे भारतातील टॉप MBA (Master of Business Administration) प्रोग्राम्समध्ये विविध शैक्षणिक पार्श्वभूमी असलेल्या विद्यार्थ्यांसमोरील अडचणी पुन्हा एकदा चर्चेत आल्या आहेत.
शिक्षण आणि खर्चाचा भार
अनेक विद्यार्थी अभियांत्रिकी किंवा गणित-केंद्रित पदवीशिवाय व्यवस्थापन शिक्षण घेण्यासाठी येतात. अशा विद्यार्थ्यांसाठी सुरुवातीचे काही महिने खूप आव्हानात्मक असतात. बिझनेस अॅनॅलिटिक्स (Business Analytics) सारखी कौशल्ये शिकवण्याचा उद्देश असला तरी, अभ्यासाचा वेग अनेकांसाठी तणावपूर्ण ठरतो. विशेषतः, उच्च शिक्षण संस्थांमधील महागड्या MBA कोर्सची फी सामान्यतः परत मिळत नाही, त्यामुळे शिक्षण सोडण्याचा निर्णय घेणे हे केवळ शैक्षणिक नुकसानच नाही, तर मोठा आर्थिक भारही वाढवते.
मदतीचा हात आणि उपाय
या परिस्थितीतून मार्ग काढण्यासाठी अनेक विद्यार्थी एकटे नसतात. सहकारी विद्यार्थी, ऑनलाइन फोरम्स आणि शिक्षकांकडून मिळणारा पाठिंबा महत्त्वाचा ठरतो. तसेच, जनरेटिव्ह AI (Generative AI) टूल्स आणि इतर शैक्षणिक संसाधनांमुळे क्लिष्ट आकडेवारीचे विषय समजून घेणे सोपे झाले आहे.
लवचिकता आणि मानसिक आरोग्य
तज्ज्ञ आणि माजी विद्यार्थी सांगतात की, व्यवस्थापन शिक्षणाचा हा भाग आहे की विद्यार्थ्यांनी आव्हानांना तोंड देऊन लवचिकता (Resilience) कशी विकसित करावी. आजकाल HR (Human Resources) क्षेत्रातही पीपल अॅनॅलिटिक्स (People Analytics) आणि वर्कफोर्स प्लॅनिंग (Workforce Planning) सारख्या कामांसाठी क्वांटिटेटिव्ह स्किल्सची गरज भासते. त्यामुळे हे विषय केवळ फायनान्स (Finance) किंवा कन्सल्टिंग (Consulting) क्षेत्रांसाठीच महत्त्वाचे नाहीत. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, अशा विद्यार्थ्यांसाठी संस्थांनी उपलब्ध करून दिलेल्या मानसिक आरोग्य आणि समुपदेशन सेवा (Mental Health and Academic Counseling Services) वापरणे गरजेचे आहे. अनेक IIMs आता अशा सपोर्ट सिस्टीम्समध्ये गुंतवणूक करत आहेत.