सेल्फ-असेसमेंट टॅक्स बँकेत कसा भरावा? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया

इन्कम टॅक्स विभागाने करदात्यांसाठी आता अधिकृत बँक शाखांमधून सेल्फ-असेसमेंट टॅक्स भरण्याची सुविधा सुरू केली आहे. या मार्गदर्शिकेतून CRN जनरेट करणे, पेमेंट करणे आणि ITR मध्ये अचूक माहिती भरणे शिका.

काय आहे नवीन सुविधा?

आयकर विभागाने करदात्यांना आता अधिकृत बँक शाखांमधून सेल्फ-असेसमेंट टॅक्स भरण्याचा पर्याय उपलब्ध करून दिला आहे. अनेकांना ऑनलाइन पेमेंट सोयीचे असले तरी, काही लोकांसाठी बँकेत जाऊन रोख किंवा चेकने पेमेंट करणे अधिक सोपे आहे. या नव्या सुविधेमुळे तुम्ही थेट बँकेत जाऊन तुमचा टॅक्स भरू शकता, पण त्यासाठी काही नियम पाळावे लागतील.

पेमेंट करण्यापूर्वीची महत्त्वाची प्रक्रिया

बँकेत जाण्यापूर्वी तुम्हाला आयकर विभागाच्या ई-फायलिंग पोर्टलवर (e-Filing portal) एक डिजिटल प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल. तुम्ही थेट बँकेत जाऊन पैसे किंवा चेक देऊन टॅक्स भरू शकत नाही. यासाठी एक रेफरन्स नंबर (Reference Number) जनरेट करणे आवश्यक आहे.

सर्वात आधी, ई-फायलिंग पोर्टलवर लॉग इन करा आणि 'ई-पे टॅक्स' (e-Pay Tax) सेक्शनमध्ये जा. 'न्यू पेमेंट' (New Payment) निवडा आणि तुमची आर्थिक माहिती, योग्य असेसमेंट इयर (Assessment Year) आणि टॅक्स पेमेंटचा प्रकार निवडा. 'सेल्फ-असेसमेंट टॅक्स' (Self-Assessment Tax) (कोड 300) निवडण्याची खात्री करा. रक्कम कन्फर्म केल्यानंतर 'पे ऍट बँक काउंटर' (Pay at Bank Counter) हा पर्याय निवडा. यानंतर तुम्हाला एक चॅलन रिकॉन्सिलिएशन नंबर (CRN) मिळेल. हा CRN प्रिंट करून घ्या, कारण बँकेतील अधिकारी याच नंबरच्या आधारे तुमचे पेमेंट स्वीकारतील.

बँकेत कसे करावे पेमेंट?

हा प्रिंटेड CRN घेऊन तुम्ही कोणत्याही अधिकृत बँकेच्या शाखेत जाऊ शकता. स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), HDFC बँक, ICICI बँक आणि ऍक्सिस बँक (Axis Bank) यांसारख्या अनेक मोठ्या बँका TIN 2.0 प्रणालीद्वारे या व्यवहारांसाठी जोडलेल्या आहेत. बँकेत तुम्ही चेक (Cheque), डिमांड ड्राफ्ट (Demand Draft) किंवा रोख (Cash) (₹10,000 पर्यंत) द्वारे पेमेंट करू शकता. विशेष म्हणजे, या सेवेसाठी बँकेत कोणतेही अतिरिक्त शुल्क आकारले जाणार नाही.

ITR मध्ये टॅक्स क्रेडिट कसे मिळवाल?

बँकेने शिक्का मारलेले चॅलन किंवा पेमेंटची पावती जपून ठेवा. हे तुमच्या पेमेंटचा पुरावा असेल. जेव्हा तुम्ही तुमचा इनकम टॅक्स रिटर्न (ITR) फाईल कराल, तेव्हा तुम्हाला BSR कोड, चॅलन सिरीयल नंबर, पेमेंटची तारीख आणि भरलेली रक्कम अचूकपणे नमूद करावी लागेल.

या माहितीत छोटीशी चूक झाल्यासही, तुमचे पेमेंट तुमच्या PAN किंवा TAN शी जोडले जाणार नाही. चुकीच्या नोंदीमुळे तुमच्या टॅक्स क्रेडिटमध्ये (Tax Credit) गडबड होऊ शकते आणि तुम्हाला आधीच भरलेल्या टॅक्ससाठी मागणी नोटीस (Demand Notice) येऊ शकते.

टाळण्यासारख्या सामान्य चुका

पेमेंट करताना काही चुका टाळल्यास प्रक्रिया सुरळीत पार पडेल. सर्वात सामान्य चुकांमध्ये चुकीचे असेसमेंट इयर निवडणे, चुकीचा PAN नंबर टाकणे किंवा चुकीच्या टॅक्स पेमेंट हेडची निवड करणे यांचा समावेश होतो. पेमेंट 'सेल्फ-असेसमेंट टॅक्स' अंतर्गतच जमा होत आहे याची खात्री करा. पेमेंट पूर्ण झाल्यावर ई-फायलिंग पोर्टलवर CRN तपशील एकदा तपासा.