केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाने 'PRAGATI-50' ही नवीन मोहीम सुरू केली आहे. २४ राज्यांमधील ७६ महापालिका क्षेत्रांना स्वच्छतेचे 'मॉडेल' बनवण्याचे उद्दिष्ट असून, यामुळे वेस्ट मॅनेजमेंट क्षेत्रातील कंपन्यांसाठी नवीन संधी निर्माण होणार आहेत.
केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाने PRAGATI-50 ही महत्त्वाकांक्षी मोहीम अधिकृतपणे जाहीर केली आहे. या मोहिमेद्वारे २४ राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील ७६ महापालिका क्षेत्रांना स्वच्छतेचे आदर्श नमुने म्हणून विकसित केले जाणार आहे. या प्रकल्पाचा मुख्य भर १००% स्वच्छता आणि घन व सांडपाणी व्यवस्थापनाच्या आधुनिक यंत्रणेवर (Solid and Liquid Waste Processing) असेल.
कोणाचे लक्ष कशावर?
या यादीत मुंबई, दिल्ली, बेंगळुरू, चेन्नई, कोलकाता, हैदराबाद आणि पुणे यांसारख्या प्रमुख औद्योगिक केंद्रांपासून ते अयोध्या, वाराणसी, पुरी आणि तिरुपती यांसारख्या धार्मिक स्थळांचाही समावेश करण्यात आला आहे. ही मोहीम केवळ देखभालीपुरती मर्यादित नसून, ती पूर्णपणे 'आउटकम-बेस्ड' (Outcome-based) असणार आहे, जिथे शहरांना कडक निकषांचे पालन करावे लागेल.
गुंतवणूकदारांसाठी संधी
गुंतवणुकीच्या दृष्टीने विचार केल्यास, या मोहिमेमुळे महापालिकांच्या इन्फ्रास्ट्रक्चरवर सरकारी खर्च वाढण्याची दाट शक्यता आहे. विशेषतः वेस्ट मॅनेजमेंट, वॉटर ट्रीटमेंट टेक्नॉलॉजी आणि शहरी विकास क्षेत्रात काम करणाऱ्या खासगी कंपन्यांसाठी कंत्राटांचे मोठे दरवाजे उघडू शकतात. सरकारी निविदा (Tenders) आणि बजेट वाटपावर आता बाजाराचे लक्ष असेल.
देखरेख आणि अंमलबजावणी
या संपूर्ण मोहिमेवर केंद्रीय मंत्री मनोहर लाल (Manohar Lal) स्वतः देखरेख ठेवणार असून, दर दोन महिन्यांनी प्रगतीचा आढावा घेण्यात येईल. कामात पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व राहावे, यासाठी ही यंत्रणा राबवण्यात आली आहे. मात्र, या प्रकल्पातील यशाचा आलेख हा प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी लागणारा वेळ (Project Execution) आणि स्थानिक पातळीवर मिळणाऱ्या मंजुऱ्यांवर अवलंबून असेल.