गेल्या वर्षभरात विदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FIIs) भारतीय IPO मार्केटमध्ये तब्बल ₹72,800 कोटींची गुंतवणूक केली आहे. याउलट, त्यांनी Secondary Market मधून ₹4.53 लाख कोटी इतकी मोठी रक्कम काढून घेतली आहे.
IPO मार्केटमध्ये FIIs ची 'स्पेशल अटेंशन'
गेल्या वर्षभरात भारतीय शेअर बाजारात विदेशी गुंतवणूकदारांची (FIIs) भूमिका लक्षणीय बदलली आहे. एका बाजूला त्यांनी Secondary Market मधून ₹4.53 लाख कोटी इतकी मोठी रक्कम काढून घेतली असली, तरी दुसऱ्या बाजूला नवीन कंपन्यांच्या IPO मध्ये मात्र त्यांनी पैशांचा ओघ कायम ठेवला आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, FIIs ने प्राथमिक बाजारात (Primary Market) तब्बल ₹72,800 कोटी गुंतवले आहेत. बाजारात अस्थिरता आणि जागतिक पातळीवरील चिंता असतानाही FIIs चा IPO कडे असलेला कल हा लक्षवेधी ठरला आहे.
IPO मार्केट अजूनही 'हॉट'
गेल्या वर्षभरात Sensex मध्ये 6% पेक्षा जास्त घसरण झाली असूनही, भारतीय IPO मार्केट सक्रिय राहिले आहे. या काळात एकूण 114 कंपन्यांनी ₹1.71 लाख कोटी उभारले. विशेषतः वर्षाच्या उत्तरार्धात IPO मार्केटमध्ये मोठी तेजी दिसून आली, जिथे 84 कंपन्यांनी ₹1.48 लाख कोटी जमवले. गुंतवणूकदारांना चांगल्या प्रतीच्या कंपन्या विविध सेक्टर्समध्ये उपलब्ध झाल्या आहेत, ज्या Secondary Market मधील मोठ्या कंपन्यांपेक्षा वेगळे रिटर्न देऊ शकतात.
मालकी हक्कात मोठा बदल
भारतीय इक्विटी मार्केटमध्ये सर्वात मोठा बदल म्हणजे मालकी हक्कात झालेली वाढ. देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदार (DIIs) आता बाजाराला स्थैर्य देणारे मुख्य घटक बनले आहेत. जून 2026 मध्ये, DIIs ने ₹85,800 कोटी गुंतवले, तर FIIs ने ₹35,170 कोटी काढून घेतले. या ट्रेंडमुळे, जून 2026 पर्यंत FIIs कडे असलेल्या भारतीय इक्विटीचा हिस्सा 14.2% पर्यंत घसरला आहे, जो एक दशकापूर्वी 20% होता. याउलट, DIIs चा हिस्सा वाढून 18.7% झाला आहे. डिसेंबर 2024 पासून DIIs चे मार्केटमधील एकूण होल्डिंग FIIs पेक्षा सातत्याने जास्त राहिले आहे.
सेक्टरनुसार गुंतवणुकीचा कल
जून महिन्यात FIIs नी तेल आणि वायू (Oil & Gas), ऑटो, मेटल आणि आयटी (IT) यांसारख्या प्रमुख सेक्टर्समधून मोठी विक्री केली. मात्र, हा पैसा पूर्णपणे बाहेर गेला नसून, स्थानिक मागणीवर आधारित क्षेत्रांकडे वळवला जात आहे. बँकिंग आणि वित्तीय सेवा क्षेत्र (BFSI) अजूनही FIIs साठी महत्त्वाचे आहे, जिथे त्यांच्या एकूण मालमत्तेपैकी 30.8% गुंतवणूक आहे. जूनमध्ये BFSI, कन्झ्युमर ड्युरेबल्स, सेवा (Services) आणि रिॲल्टी (Realty) यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये FIIs ची विक्री थांबून खरेदी सुरू झाली, ज्यामुळे ते अधिक निवडक आणि स्थानिक आर्थिक वाढीचा फायदा घेणाऱ्या व्यवसायांवर लक्ष केंद्रित करत असल्याचे दिसते.
येत्या काळात DIIs ची गुंतवणूक FIIs च्या संभाव्य विक्रीला पुरेशी ठरू शकते का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. तसेच, नवीन IPO मध्ये येणाऱ्या कंपन्या लिस्टिंगनंतर चांगली कामगिरी करू शकतात का, हे पाहणे देखील आवश्यक असेल, जेणेकरून जागतिक बाजारातील अस्थिरतेनंतरही IPO मध्ये FIIs चा रस टिकून राहील.