Delhi मधील फटाक्यांच्या बाजारात नियमबाह्य फटाक्यांची मोठी घुसखोरी झाली आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या 'ग्रीन फटाके' नियमांना बगल देत अनेक उत्पादने बनावट QR कोडसह विकली जात आहेत, ज्यामुळे प्रशासनाने कडक कारवाई सुरू केली आहे.
नियम धाब्यावर बसवून विक्री
Delhi-NCR मधील फटाका मार्केट सध्या कडक सरकारी तपासणीच्या छायेत आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने केवळ 'ग्रीन फटाके' (Green Firecrackers) विक्रीसाठी ४ नोव्हेंबर ते ६ नोव्हेंबर पर्यंत परवानगी दिली होती आणि फटाके फोडण्यासाठी ८ नोव्हेंबर ही अंतिम मुदत दिली आहे. मात्र, सदर बाजारसारख्या प्रमुख ठिकाणी केलेल्या तपासणीत धक्कादायक बाब समोर आली आहे. अनेक फटाक्यांच्या बॉक्सवर असलेले QR कोड बनावट असून ते अधिकृत माहिती देत नाहीत.
काय आहेत नियमावली?
सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार, प्रत्येक ग्रीन फटाक्यावर एक युनिक QR कोड असणे अनिवार्य आहे. याद्वारे उत्पादकाची माहिती, NEERI रजिस्ट्रेशन, PESO लायसन्स आणि फटाक्यातील रसायनांची माहिती मिळणे आवश्यक आहे. प्रत्यक्षात मात्र, स्कॅन केल्यानंतर अनेक कोड्स एकतर उघडत नाहीत किंवा केवळ सामान्य माहिती दाखवतात, जी पर्यावरणीय नियमांच्या कसोटीवर उतरत नाही.
पोलिसांची कडक कारवाई
नियमभंग करणाऱ्यांवर Delhi पोलिसांनी कारवाईचा बडगा उगारला असून, आतापर्यंत १,२०० किलोहून अधिक बेकायदेशीर फटाके जप्त करण्यात आले आहेत. तसेच, अनेक ठिकाणी FIR नोंदवण्यात आले आहेत.
गुंतवणुकदारांसाठी 'हाय-रिस्क' क्षेत्र
गुंतवणुकीच्या दृष्टीने हे क्षेत्र अत्यंत अस्थिर बनले आहे. फटाका विक्रीसाठी असलेला अत्यंत कमी कालावधी आणि हवेच्या गुणवत्तेनुसार (AQI) अचानक बदलणारे सरकारी निर्बंध यामुळे या व्यवसायातील धोका वाढला आहे. ९ नोव्हेंबर २०२६ पासून या भागात फटाक्यांवर पुन्हा पूर्ण बंदी लागू होणार आहे. त्यामुळे आता कंपन्यांच्या सप्लाय चेनवर आणि सरकारी नियंत्रणावर नजर ठेवणे गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे.