राष्ट्रीय कंपनी कायदा न्यायाधिकरणाने (NCLT) BIL Vyapar Limited (पूर्वीची Binani Industries Limited) ला Corporate Insolvency Resolution Process (CIRP) अंतर्गत आणले आहे. १३ जानेवारी २०२६ रोजी हा आदेश जारी झाला असून, कंपनीच्या कामकाजावर आणि मालमत्तेवर देखरेख ठेवण्यासाठी Ms. Rachana Jhunjhunwala यांची 'Resolution Professional' म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. हा निर्णय कंपनीसाठी एक मोठा टर्निंग पॉइंट ठरला आहे, कारण या कंपनीचा इतिहास अनेक आर्थिक चढ-उतारांनी आणि मालमत्तेच्या विक्रीने भरलेला आहे.
इतिहासाचे सोने, वर्तमानाची चिंता
Binani Industries Limited ची स्थापना १८७२ मध्ये झाली होती. धातू व्यापारातून सुरू झालेला हा उद्योग एका मोठ्या मल्टीनॅशनल समूह बनला, ज्याचा सिमेंट, झिंक, ग्लास फायबर, इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि ऊर्जा अशा विविध क्षेत्रांमध्ये विस्तार होता. या समूहाने अनेक पुनर्रचना केल्या, ज्यात २०१८ मध्ये आपला प्रमुख व्यवसाय Binani Cement सुमारे ₹7,900 कोटींना UltraTech Cement ला विकला, तसेच ग्लास फायबर व्यवसायही विकला. गेल्या काही वर्षांत, कंपनीने नॉन-कोअर मालमत्ता विकल्या आणि FY24 पर्यंत ती एक नॉन-ऑपरेशनल होल्डिंग कंपनी बनली होती. जून २०२५ मध्ये कंपनीचे नाव बदलून BIL Vyapar Limited करण्यात आले. मात्र, वाढत्या तोट्यांमुळे आणि आर्थिक दबावामुळे कंपनीला अखेर दिवाळखोरीच्या प्रक्रियेत जावे लागले.
आर्थिक स्थितीचे विश्लेषण
सध्याच्या अहवालानुसार, BIL Vyapar ची आर्थिक स्थिती अत्यंत बिकट आहे. आर्थिक वर्ष २०२४-२०२५ साठी, कंपनीने ₹0 (शून्य) महसूल नोंदवला आहे. इतर उत्पन्न केवळ ₹2,51,000 इतकेच होते आणि कर्मचारी शून्य होते. ३१ डिसेंबर २०२५ पर्यंत कंपनीचा एकत्रित तोटा ₹21,906.99 लाख (सुमारे ₹219 कोटी) इतका होता, ज्याने कंपनीचे पेड-अप इक्विटी कॅपिटल पूर्णपणे संपवले आहे. कंपनीच्या देयता तिच्या एकूण मालमत्तेपेक्षा ₹18,768.50 लाख (सुमारे ₹187 कोटी) ने जास्त होत्या, जे गंभीर आर्थिक संकटाचे संकेत आहेत. सध्या कंपनी CIRP अंतर्गत असल्याने, तिचे आर्थिक स्टेटमेंट 'गोईंग कन्सर्न' (चालू व्यवसाय) ऐवजी लिक्विडेशन (जप्ती) आधारावर तयार केले जात आहेत. कर्जदारांच्या समितीमध्ये (CoC) Punjab National Bank आणि Central Bank of India हे प्रमुख सदस्य आहेत, कारण त्यांनी मोठ्या प्रमाणात दावे दाखल केले आहेत.
धोके आणि भूतकाळातील वाद
CIRP अंतर्गत येणाऱ्या कंपन्यांमध्ये अनिश्चितता, भागधारकांसाठी संभाव्य नुकसान आणि दीर्घ कायदेशीर प्रक्रिया यांसारखे धोके नेहमीच असतात. भूतकाळात, Binani समूहाला अनेक मोठ्या आर्थिक आव्हानांना सामोरे जावे लागले आहे. २०१७-२०१८ मध्ये Binani Cement स्वतः दिवाळखोरीच्या प्रक्रियेतून गेले होते. तसेच, Binani Cement शी संबंधित सुमारे ₹2,400 कोटींच्या फसवणुकीच्या आरोपांची चौकशीही झाली होती, जरी Binani Industries ने फसवणुकीचे आरोप फेटाळून लावले होते. BIL Vyapar साठी ही CIRP प्रक्रिया Punjab National Bank ने सुरू केली, कारण एका उपकंपनी, BIL Infratech Limited, च्या कर्जावर BIL Vyapar ने हमी दिली होती आणि त्या कर्जात डिफॉल्ट झाले होते.
पुढील वाटचाल
आता BIL Vyapar चे भविष्य 'Resolution Professional' आणि संभाव्य 'Resolution Applicants' च्या हातात आहे. 'Form G' प्रकाशित झाल्याने, कंपन्यांना रिझोल्यूशन प्लॅन सादर करण्यासाठी अधिकृतपणे आमंत्रित केले गेले आहे. २ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत 'Expressions of Interest' (EOI) मागवल्या आहेत, तर रिझोल्यूशन प्लॅन सादर करण्याची अंतिम मुदत २३ मार्च २०२६ आहे. एखादा व्यवहार्य खरेदीदार शोधणे किंवा कंपनीच्या देयतांची पुनर्रचना करणे, यावरच कंपनीचे भविष्य अवलंबून असेल. गुंतवणूकदार आणि कर्जदार रिझोल्यूशन प्रक्रियेच्या प्रगतीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.