Advance Tax Deadline: करदात्यांसाठी १५ जून महत्त्वाचा दिवस!

आर्थिक वर्ष २०२६-२७ साठी ॲडव्हान्स टॅक्सचा (Advance Tax) पहिला हप्ता आज, १५ जून २०२६ रोजी भरायचा आहे. ज्या करदात्यांची अंदाजित कर रक्कम **₹10,000** पेक्षा जास्त आहे, त्यांना व्याजाचा दंड टाळण्यासाठी एकूण कराच्या किमान **15%** रक्कम आज भरणे आवश्यक आहे. बहुतांश उत्पन्न गटातील लोक यात समाविष्ट असले तरी, व्यवसायात नसलेल्या ज्येष्ठ नागरिकांना यात सूट आहे.

काय घडले?

आज, १५ जून २०२६, हे आर्थिक वर्ष २०२६-२७ साठी ॲडव्हान्स टॅक्सच्या पहिल्या हप्त्याच्या भरण्याची अंतिम मुदत आहे. भारतीय कर प्रणालीनुसार, ज्या व्यक्ती किंवा संस्थांची अंदाजित कर देयता (TDS आणि TCS वजा जाता) ₹10,000 पेक्षा जास्त आहे, त्यांना हप्त्यांमध्ये कर भरणे बंधनकारक आहे. या पहिल्या मुदतीसाठी, करदात्यांनी संपूर्ण वर्षासाठीच्या त्यांच्या एकूण अंदाजित कर दायित्वाच्या किमान 15% रक्कम भरणे आवश्यक आहे.

कोणाला भरायचा आहे?

ॲडव्हान्स टॅक्स ही एक 'कमाईनुसार कर भरा' (Pay-as-you-earn) प्रणाली आहे, जी सुनिश्चित करते की सरकारला वर्षाच्या शेवटी एकदम मोठी रक्कम येण्याऐवजी वर्षभर टप्प्याटप्प्याने महसूल मिळावा. हे नियम पगारदार व्यक्ती, फ्रीलांसर, सल्लागार आणि व्यावसायिक अशा सर्व प्रकारच्या करदात्यांना लागू होतात. जर तुमच्या एकूण उत्पन्नावर (ज्यात पगार, भाडे उत्पन्न, भांडवली नफा, बँक व्याज आणि लाभांश यांचा समावेश आहे) ₹10,000 पेक्षा जास्त कर लागत असेल, तर तुम्हाला या वेळापत्रकाचे पालन करणे अपेक्षित आहे.

ज्येष्ठ नागरिकांसाठी स्पष्टता

ज्येष्ठ नागरिकांच्या कर दायित्वाबद्दल अनेकदा संभ्रम असतो. आयकर कायद्याच्या कलम २०७ नुसार, व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न नसलेले ज्येष्ठ नागरिक (६० वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे) ॲडव्हान्स टॅक्स भरण्यापासून सूटलेले आहेत. हे लोक रिटर्न भरताना स्वयं-मूल्यांकन कर (Self-assessment tax) म्हणून त्यांचा संपूर्ण कर भरू शकतात. मात्र, व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न मिळवणाऱ्या ज्येष्ठ नागरिकांना ही सूट लागू नाही; त्यांना इतर व्यावसायिकांप्रमाणेच ॲडव्हान्स टॅक्स भरावा लागेल.

मुदत का महत्त्वाची आहे?

१५ जूनची मुदत चुकवल्यास आर्थिक परिणाम होऊ शकतात. जर करदात्याने आवश्यक हप्ता भरला नाही, तर आयकर कायद्याच्या तरतुदींनुसार (जसे की जुने कलम २३४B आणि २३४C) व्याज आकारले जाऊ शकते. हे व्याज, सामान्यतः थकीत रकमेवर दरमहा 1% दराने मोजले जाते आणि विलंबाच्या कालावधीसाठी लावले जाते. वेळेवर भरल्याने व्याजाचा बोजा टाळता येतो आणि अनुपालन सुनिश्चित होते, ज्यामुळे कर विभागाकडून येणाऱ्या संभाव्य सूचना टाळता येतात.

गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

गुंतवणूकदार आणि करदात्यांनी त्यांचे कर नियोजन अचूक असल्याची खात्री करण्यासाठी काही मुख्य गोष्टींवर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे:

• उत्पन्नाचे स्रोत तपासा: अनेक करदाते केवळ त्यांच्या प्राथमिक पगारावर लक्ष केंद्रित करून कराचा अंदाज कमी लावतात, परंतु बचत खाते, मुदत ठेवींवरील व्याज किंवा शेअर बाजारातील व्यवहारांमधून मिळणारे भांडवली नफा यांसारख्या 'इतर उत्पन्नांचा' समावेश करण्यास विसरतात. या अतिरिक्त स्रोतांमुळे तुमची एकूण कर देयता ₹10,000 च्या मर्यादेपलीकडे जाऊ शकते.
• अधिकृत साधनांचा वापर करा: भरण्यापूर्वी, करदात्यांना वार्षिक माहिती विवरण (AIS) आणि फॉर्म २६AS सह त्यांचे तपशील पडताळण्याची शिफारस केली जाते. ही कागदपत्रे वर्षादरम्यान तुमच्या पॅनवर (PAN) कापलेल्या सर्व TDS आणि TCS चा विस्तृत रेकॉर्ड प्रदान करतात, ज्यामुळे देय ॲडव्हान्स टॅक्सची नेमकी रक्कम मोजण्यात मदत होते.
• अधिकृत पोर्टल वापरा: पेमेंटसाठी नेहमी अधिकृत आयकर पोर्टल वापरा, जेणेकरून व्यवहार योग्य मूल्यांकन वर्षासाठी योग्यरित्या नोंदवला जाईल. भरलेल्या चालानांच्या योग्य नोंदी ठेवण्याची शिफारस केली जाते, जेणेकरून वर्षाच्या शेवटी आयकर रिटर्न भरण्याची प्रक्रिया सुलभ होईल.