Basel Action Network च्या रिपोर्टनुसार, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या (AI) वेगवान वाढीमुळे २०५० पर्यंत **६१७ दशलक्ष मेट्रिक टन** ई-कचरा निर्माण होण्याची शक्यता आहे. यामध्ये सर्व्हर्स, कूलिंग सिस्टम आणि पॉवर इन्फ्रास्ट्रक्चरचा समावेश आहे, जे भविष्यात कंपन्यांच्या खर्चात आणि कायदेशीर नियमावलीत मोठी वाढ करू शकते.
कचऱ्याचा डोंगर किती मोठा?
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या पायाभूत सुविधा उभारताना मोठ्या प्रमाणावर हार्डवेअरचा वापर होत आहे, जे भविष्यात एक गंभीर समस्या बनू शकते. Basel Action Network (BAN) च्या विश्लेषणानुसार, २०५० पर्यंत हा ई-कचरा ३९५ दशलक्ष ते ६१७ दशलक्ष मेट्रिक टन इतका प्रचंड असेल. जर आपण याचा अंदाज घेतला, तर हा कचरा २ कोटी ३० लाख मोठ्या शिपिंग कंटेनरमध्ये भरू शकेल, जे पृथ्वीला अनेक वेळा वेढा घालू शकतात.
केवळ चिप्सच नव्हे, तर इतर उपकरणेही जबाबदार
आतापर्यंत मार्केटचे लक्ष केवळ GPU आणि सर्व्हरवर होते, परंतु नवीन रिपोर्टनुसार यात प्रगत लिक्विड कूलिंग सिस्टम, पॉवर डिस्ट्रिब्युशन युनिट्स आणि नेटवर्किंग हार्डवेअरचाही समावेश झाला आहे. यामुळे वार्षिक ई-कचऱ्याचे प्रमाण ८.६ दशलक्ष ते १३.१ दशलक्ष मेट्रिक टनांपर्यंत वाढू शकते.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहेत धोके?
गुंतवणूकदारांसाठी ही मोठी ESG (पर्यावरण, सामाजिक आणि प्रशासन) जोखीम आहे. सध्या जगात एकूण ई-कचऱ्यापैकी २५% पेक्षा कमी कचऱ्याची पुनर्प्रक्रिया (Recycling) होते. भविष्यात कंपन्यांना कठोर नियमांचा सामना करावा लागू शकतो, ज्यामुळे त्यांचा खर्च वाढेल. तसेच, ज्या कंपन्या आपल्या हार्डवेअर लाइफसायकलचे नियोजन योग्यरित्या करणार नाहीत, त्यांना регуляटरी (Regulatory) तपासाला सामोरे जावे लागू शकते.
संधी आणि भविष्यातील वाटचाल
या संकटामुळे रिसायकलिंग क्षेत्रात काम करणाऱ्या कंपन्यांसाठी वाढीची संधी उपलब्ध होत आहे. भविष्यात डेटा सेंटर ऑपरेटर्सकडून त्यांच्या हार्डवेअर विल्हेवाट धोरणांबद्दल पारदर्शकता मागणे गरजेचे ठरेल. ज्या कंपन्या दीर्घकालीन टिकाऊ धोरणे (Sustainability Commitments) राबवतील, त्या गुंतवणूकदारांच्या पसंतीस उतरण्याची शक्यता आहे.