भारतीय महिला आता पारंपरिक बचत पद्धती मागे टाकून शेअर बाजाराकडे वळत आहेत. महिला गुंतवणूकदारांनी त्यांच्या म्युच्युअल फंड पोर्टफोलिओमध्ये इक्विटीचा वाटा २०२० मधील ४० टक्क्यांवरून थेट ६५ टक्क्यांपर्यंत वाढवला आहे.
गुंतवणुकीचे बदलते स्वरूप
गेल्या पाच वर्षांत भारतीय महिलांच्या गुंतवणुकीच्या पद्धतीत आमूलाग्र बदल झाला आहे. ICRA Analytics च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, मार्च २०२५ पर्यंत महिलांच्या म्युच्युअल फंड पोर्टफोलिओमध्ये इक्विटी-ओरिएंटेड स्कीम्सचा वाटा वाढून ६५% वर पोहोचला आहे, जो मार्च २०२० मध्ये केवळ ४०% होता. हे प्रमाण संपूर्ण इंडस्ट्रीच्या सरासरी वाढीपेक्षा (२७% वरून ४५%) कैक पटीने अधिक आहे.
लहान शहरांचा (B30) दबदबा
या क्रांतीचे सर्वात महत्त्वाचे केंद्र आता मोठी शहरे नसून छोटी शहरे ठरत आहेत. B30 (टॉप ३० शहरांच्या बाहेरील) भागातील महिला गुंतवणूकदारांचा कल इक्विटी स्कीम्सकडे ६५.९% इतका दिसून आला आहे, तर मोठ्या शहरांमधील (T30) हे प्रमाण ३९.८% आहे. ही आकडेवारी स्पष्ट करते की गुंतवणुकीची आवड आता केवळ मेट्रो शहरांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही.
बाजारातील तेजी आणि शिस्त
ऑगस्ट २०२६ पर्यंत इक्विटी 'अॅसेट्स अंडर मॅनेजमेंट' (AUM) वाढून ₹३९.२ लाख कोटी झाले आहे, जे ऑगस्ट २०२१ मध्ये ₹१२.३ लाख कोटी होते. सध्या इक्विटी फोलिओजची संख्या १८.९ कोटींवर पोहोचली आहे. विशेष म्हणजे, डिसेंबर २०२४ ते फेब्रुवारी २०२५ या कालावधीत बाजारात मोठी घसरण होऊनही, नवीन गुंतवणूकदारांनी आपले 'सिस्टमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन्स' (SIP) सुरूच ठेवले, जे भारतीय गुंतवणूकदारांच्या वाढत्या परिपक्वतेचे लक्षण आहे.
जोखमीची जाणीव महत्त्वाची
ही वाढ सकारात्मक असली, तरी लहान शहरांतील गुंतवणूकदारांना बाजारपेठेतील चढ-उतारांची (Volatility) पूर्ण जाणीव असणे आवश्यक आहे. पारंपरिक बचतीप्रमाणे इक्विटीमध्ये खात्रीशीर परतावा नसतो. त्यामुळे, लांब पल्ल्याचा विचार करून गुंतवणूक कायम ठेवणे हेच संपत्ती निर्मितीचे मुख्य सूत्र ठरणार आहे.