भारतातील Specialised Investment Funds (SIFs) ने कमी कालावधीत मोठी झेप घेतली असून, ऑक्टोबर **2025** मधील **₹2,010 कोटींवरून** ही मालमत्ता जुलै **2026** पर्यंत **₹23,177 कोटींवर** पोहोचली आहे. किमान **₹10 लाखांची** गुंतवणूक असलेल्या या फंड्समध्ये हायब्रिड स्ट्रॅटेजीचा वापर केला जातो, मात्र यात रिस्क जास्त असल्याने गुंतवणूकदारांनी सावध राहणे गरजेचे आहे.
भारतातील इन्व्हेस्टमेंट मार्केटमध्ये Specialised Investment Funds (SIFs) आता एका मोठ्या फॅक्टरच्या रूपात समोर आले आहेत. केवळ काही महिन्यांत मिळालेली ही वाढ, सामान्य म्युच्युअल फंड्स आणि महागड्या Portfolio Management Services (PMS) यांच्यातील मोठी पोकळी भरून काढत आहे.
मार्केटमधील बदल आणि SEBI चे धोरण
SEBI ने SIF कॅटेगरीची सुरुवात एका ठराविक हेतूने केली होती, जेणेकरून गुंतवणूकदारांना म्युच्युअल फंडच्या संरचनेत राहून अधिक स्ट्रॅटेजी-आधारित पर्याय मिळावेत. या फंड्समध्ये फंड मॅनेजर्सना डेरिव्हेटिव्ह्ज, शॉर्ट पोझिशन्स आणि सक्रिय सेक्टर रोटेशनचा वापर करण्याची मुभा असते. यामध्ये ₹10 लाखांची किमान गुंतवणूक मर्यादा असल्याने, हे फंड्स प्रामुख्याने अनुभवी गुंतवणूकदारांना आकर्षित करत आहेत. सध्या Edelweiss, ICICI Prudential आणि SBI Mutual Fund यांसारख्या मोठ्या कंपन्या या क्षेत्रात आघाडीवर आहेत.
हायब्रिड स्ट्रॅटेजी आणि धोके
SIFs मध्ये प्रामुख्याने 'हायब्रिड लॉन्ग-शॉर्ट' (Hybrid Long-Short) पद्धतीचा वापर केला जातो. यात मॅनेजर वाढणाऱ्या शेअर्समध्ये 'लॉन्ग' पोझिशन घेतात, तर पडणाऱ्या शेअर्समध्ये 'शॉर्ट' पोझिशन घेतात. बाजारात अस्थिरता असतानाही नफा मिळवण्याची क्षमता यामुळे तयार होते. तथापि, या गुंतागुंतीच्या डेरिव्हेटिव्ह स्ट्रॅटेजीमुळे सामान्य ओपन-एंडेड फंड्सच्या तुलनेत यात जोखीम जास्त असते. यामध्ये लिक्विडिटी आणि काऊंटरपार्टी रिस्कचा समावेश असल्याने हे फंड्स इंडेक्स फंड्ससारखे साधे नसून ते अधिक आक्रमक आहेत.
गुंतवणुकीचा विचार करताना काय पाहाल?
गुंतवणूकदारांनी केवळ गेल्या कामगिरीकडे न पाहता, संबंधित फंड हाऊसचा गुंतागुंतीच्या स्ट्रॅटेजी हाताळण्याचा इतिहास तपासावा. या फंडांचे यश मॅनेजरच्या अचूक धोरणांवर अवलंबून असते, त्यामुळे बाजारातील वेगवेगळ्या सायकलमध्ये हे फंड स्वतःला कसे टिकवतात, याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.