२०२६ मध्ये स्मॉल-कॅप म्युचुअल फंड्सनी 'Nifty Smallcap 250' इंडेक्सला मागे टाकले आहे. सक्रिय फंडांनी सरासरी **१५.५%** परतावा दिला असून इंडेक्सचा परतावा **९.८८%** इतका होता. टॉप आणि बॉटम फंडांमधील **३०.५%** चा तफावत पाहता, फंड मॅनेजरची निवड करणे आता अत्यंत महत्त्वाचे ठरले आहे.
स्मॉल-कॅप सेगमेंटमध्ये सध्या ॲक्टिव्ह फंड मॅनेजर आणि पॅसिव्ह इंडेक्स स्ट्रॅटेजी यांच्या कामगिरीत मोठी दरी दिसून येत आहे. २०२६ मध्ये ॲक्टिव्ह स्मॉल-कॅप फंड्सनी १५.५% सरासरी परतावा दिला, जो ९.८८% परतावा देणाऱ्या Nifty Smallcap 250 इंडेक्सच्या तुलनेत बराच जास्त आहे. बाजार सावरत असताना ॲक्टिव्ह मॅनेजमेंट अधिक चांगल्या प्रकारे वाढीची संधी शोधू शकते, हे यावरून स्पष्ट होते.
ॲक्टिव्ह विरुद्ध पॅसिव्ह फंड्स
पॅसिव्ह फंड्स हे इंडेक्सचे हुबेहूब अनुकरण करण्यासाठी बनवलेले असतात. मात्र, त्यांची मोठी मर्यादा म्हणजे इंडेक्सचे द्विवार्षिक (biannual) रिबॅलेंसिंग. या सहा महिन्यांच्या काळात कंपन्यांच्या फंडामेंटल्समध्ये बिघाड झाला तरी, गुंतवणूकदारांना त्या स्टॉक्समध्ये अडकून राहावे लागते. याउलट, ॲक्टिव्ह मॅनेजर्सकडे ओव्हरव्हॅल्यूड स्टॉक्समधून बाहेर पडण्याचे किंवा धोका असलेल्या कंपन्यांमधील गुंतवणूक कमी करण्याचे स्वातंत्र्य असते. २०२५ मधील बाजारातील घसरणीत याचा फायदा झाला, जिथे ॲक्टिव्ह फंड्स ४.५% ने घसरले, तर इंडेक्समध्ये ६.०१% ची घसरण पाहायला मिळाली होती.
फंड निवडीचे आव्हान
तरीही, मॅनेजर्सच्या कामगिरीत मोठी तफावत आहे, ही चिंतेची बाब आहे. २०२६ मध्ये सर्वोत्तम आणि सर्वात खराब कामगिरी करणाऱ्या फंडांमध्ये ३०.५% चा मोठा फरक होता. जिथे अव्वल फंडांनी ३२% पर्यंत परतावा दिला, तिथे खराब कामगिरी करणाऱ्या फंडांचा परतावा केवळ १.५% होता. याचाच अर्थ, ॲक्टिव्ह फंड निवडणे म्हणजे संबंधित मॅनेजरच्या बाजारातील चक्र ओळखण्याच्या आणि उत्तम कंपन्या निवडण्याच्या क्षमतेवर ठेवलेला विश्वास आहे.
गुंतवणूकदारांनी केवळ अलीकडच्या परताव्याकडे न पाहता, दीर्घकालीन 'रिस्क-अॅडजस्टेड' मेट्रिक्सवर लक्ष दिले पाहिजे. फंडाची बाजारातील घसरण आणि रिकव्हरी दरम्यानची कामगिरी, तसेच मॅनेजरची धोरणात्मक सातत्य (Consistency) पाहणे अधिक फायदेशीर ठरेल.