आर्बिट्राज स्ट्रॅटेजीवर वाढता दबाव
Securities Transaction Tax (STT) मध्ये करण्यात आलेली लक्षणीय वाढ फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स (F&O) ट्रेड्सवर आकारली जाते. आर्बिट्राज फंड याच F&O मार्केटमधील किमतीतील सूक्ष्म फरकांचा फायदा घेऊन परतावा मिळवतात. त्यामुळे, STT मध्ये वाढ झाल्यास फंडांची नफाक्षमता थेट कमी होते. उद्योगातील विश्लेषकांचा अंदाज आहे की, नवीन कर प्रणाली लागू झाल्यानंतर, म्हणजेच पुढील आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीपासून, आर्बिट्राज फंडांच्या परताव्यात 30 ते 50 बेसिस पॉईंट्स (0.3% ते 0.5%) पर्यंत घट अपेक्षित आहे.
ऍसेट ग्रोथला तडाखा
गेल्या काही वर्षांपासून आर्बिट्राज फंडांनी मोठी वाढ अनुभवली आहे. विशेषतः 2023 मध्ये डेट फंडांवरील कर नियमांमधील बदलांनंतर, या फंडांची ऍसेट्स अंडर मॅनेजमेंट (AUM) तब्बल चार पटीने वाढून ₹2.8 ट्रिलियन पर्यंत पोहोचली आहे. Capitalmind Asset Management चे CEO दीपक शेणॉय यांच्या मते, आर्बिट्राज फंड फ्युचर्स ट्रेडिंगमध्ये मोठे खेळाडू आहेत आणि STT वाढल्यामुळे त्यांच्या परताव्यामध्ये अंदाजे 0.5% घट होईल. Edelweiss MF च्या विश्लेषणानुसार, आर्बिट्राज स्ट्रॅटेजीमध्ये सरासरी 70% एक्सपोजर असलेल्या फंडांच्या परताव्यात वार्षिक 0.32% ची घट होऊ शकते.
कर सवलतीचा फायदा अजूनही कायम?
परतावा कमी होण्याची शक्यता असूनही, आर्बिट्राज फंड पारंपरिक लिक्विड फंडांपेक्षा (Liquid Funds) अधिक फायदेशीर ठरू शकतात. याचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांचे टॅक्सेशन. जर युनिट्स १ वर्षापेक्षा जास्त काळ ठेवल्यास, त्यावर फक्त 12.5% दराने कर लागतो. याउलट, डेट फंडांवर लागू होणारा स्लाब रेट टॅक्स 30% पेक्षा जास्त असू शकतो. Waterfield Advisors चे Vivek Rajaraman सांगतात की, कमी झालेल्या परताव्यामुळे कदाचित या फंडांचे आकर्षण कमी होईल, पण इतर शॉर्ट-टर्म गुंतवणुकीच्या पर्यायांच्या तुलनेत (जसे की लिक्विड फंड), निव्वळ कर लाभामुळे ते स्पर्धेत टिकून राहतील. यामुळे गुंतवणूकदार लगेच या फंडांमधून बाहेर पडणार नाहीत, मात्र इतर मालमत्ता वर्गांचा विचार वाढू शकतो.
बाजारावरील व्यापक परिणाम
STT मधील हा बदल केवळ शुद्ध आर्बिट्राज फंडांपुरता मर्यादित नाही. इक्विटी सेव्हिंग्ज फंड (Equity Savings Funds) आणि काही मल्टी-ऍसेट ऍलोकेशन फंड (Multi-Asset Allocation Funds) सारख्या हाइब्रिड योजनांवरही याचा परिणाम दिसून येईल. याव्यतिरिक्त, म्युच्युअल फंडांमधील नवीन सेगमेंट असलेल्या स्पेशलाइज्ड इन्व्हेस्टमेंट फंड्स (SIFs) वरही F&O एक्सपोजरमुळे वाढलेल्या STT चा फटका बसण्याची शक्यता आहे.