सध्याच्या बाजारपेठेत रिटेल गुंतवणूकदारांचे वर्चस्व असलेल्या स्मॉल-कॅप शेअर्सने इन्स्टिट्यूशनल पोर्टफोलिओच्या तुलनेत खराब कामगिरी केली आहे. महागड्या किमतीला शेअर्स खरेदी केल्यामुळे अनेक गुंतवणूकदार संकटात सापडले आहेत.
भारतीय शेअर बाजारात सध्या रिटेल गुंतवणूकदार आणि इन्स्टिट्यूशनल गुंतवणूकदार यांच्या कामगिरीत मोठी दरी निर्माण झाली आहे. ऑक्टोबर 2026 पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, ज्या स्मॉल-कॅप शेअर्समध्ये रिटेल गुंतवणूकदारांचा भरणा जास्त आहे, तिथे त्यांना मोठे नुकसान सहन करावे लागले आहे. याउलट, मोठ्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (Institutional Investors) आपल्या पोर्टफोलिओमध्ये अधिक स्थिरता राखली आहे. याचा अर्थ असा की, रिटेल गुंतवणूकदार अनेकदा भाव वधारल्यानंतर बाजारात प्रवेश करतात आणि त्यामुळेच त्यांना होणाऱ्या दुरुस्तीचा (Correction) सर्वाधिक फटका बसतो.
का होतेय गुंतवणूकदारांचे नुकसान?
बाजारातील विश्लेषणानुसार, सर्वाधिक रिटेल होल्डिंग असलेल्या टॉप 10 स्मॉल-कॅप शेअर्सपैकी 9 शेअर्सनी गेल्या वर्षभरात नकारात्मक परतावा (Negative Returns) दिला आहे. काही शेअर्समध्ये तर 57% पर्यंत घसरण पाहायला मिळाली आहे. याउलट, संस्थात्मक गुंतवणूकदारांच्या पसंतीच्या 10 शेअर्सपैकी 6 शेअर्सनी 10% ते 89% पर्यंत सकारात्मक परतावा दिला आहे.
'एक्झिट लिक्विडिटी'चा सापळा
जेव्हा एखादा शेअर वेगाने वर चढतो, तेव्हा रिटेल गुंतवणूकदार 'FOMO' (Fear Of Missing Out) मुळे त्यात गुंतवणूक करतात. मात्र, याच वेळी आधीचे गुंतवणूकदार नफा वसुली (Profit Booking) करत असतात. रिटेल गुंतवणूकदार जेव्हा बाजारात येतात, तेव्हा खरी तेजी संपलेली असते आणि शेअर्स महागड्या व्हॅल्युएशनवर असतात.
काही महत्त्वाची उदाहरणे:
- Reliance Power Ltd: 57% घसरण.
- Tata Elxsi Ltd: 42% घसरण.
- Central Depository Services (India) Ltd: 16% घसरण.
याउलट, Sona BLW Precision Forgings Ltd ने 89% आणि Karur Vysya Bank Ltd ने 54% परतावा दिला आहे. गुंतवणूकदारांनी आता केवळ सोशल मीडिया किंवा चार्ट पाहून शेअर्स न निवडता कंपनीचा नफा, कर्ज आणि कॅश फ्लो यांसारख्या मूलभूत गोष्टींचा (Fundamental Analysis) अभ्यास करणे गरजेचे आहे.