भारतातील म्युच्युअल फंड उद्योगात किरकोळ गुंतवणूकदारांचा (Retail Investors) सहभाग वाढला आहे. जून २०२६ पर्यंत, या गुंतवणूकदारांनी फंडांच्या एकूण व्यवस्थापनाखालील मालमत्तेपैकी (AUM) तब्बल **61%** हिस्सा मिळवला आहे, जो मे महिन्यातील **60%** पेक्षा जास्त आहे. एकूण AUM **₹82.22 लाख कोटी** पर्यंत पोहोचले आहे.
Detailed Coverage
म्युच्युअल फंड उद्योगात क्रांती
भारतातील म्युच्युअल फंड उद्योगात रिटेल गुंतवणुकीचा ट्रेंड वेगाने वाढत आहे. जून २०२६ च्या आकडेवारीनुसार, किरकोळ गुंतवणूकदारांकडे फंडांच्या एकूण व्यवस्थापनाखालील मालमत्तेपैकी (AUM) 61% वाटा आहे. गेल्या महिन्याच्या तुलनेत हा आकडा 60% वरून वाढला आहे. या सातत्यपूर्ण वाढीमुळे घराणी पारंपरिक साधनांऐवजी (उदा. फिक्स्ड डिपॉझिट) बाजारावर आधारित गुंतवणुकीला अधिक पसंती देत असल्याचे दिसून येते.
SIP रेकॉर्ड आणि AUM मध्ये वाढ
एकूण AUM ₹82.22 लाख कोटी पर्यंत पोहोचले आहे, जे जून २०२५ च्या तुलनेत 10.5% ने अधिक आहे. या वाढीमध्ये सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP) मार्गाचा मोठा वाटा आहे. जून महिन्यात SIP गुंतवणुकीने विक्रमी ₹31,781 कोटी चा टप्पा ओलांडला, जो मागील वर्षीच्या याच महिन्याच्या तुलनेत 17% अधिक आहे. सध्या सक्रिय SIP खात्यांची संख्या 10.52 कोटी पेक्षा जास्त झाली आहे, तसेच सरासरी मासिक योगदान ₹3,022 पर्यंत वाढले आहे.
इक्विटी, कमोडिटी आणि प्रादेशिक कल
गुंतवणूकदारांचे लक्ष प्रामुख्याने इक्विटी फंडांवर केंद्रित आहे. इक्विटी फंडांचा AUM 11.5% ने वाढून ₹37.38 लाख कोटी झाला आहे. यातही मिड-कॅप आणि स्मॉल-कॅप सेगमेंटमध्ये सर्वाधिक नवीन गुंतवणूक आली आहे. इक्विटी व्यतिरिक्त, गोल्ड ईटीएफ (Gold ETF) चा AUM 2.6 पटीने वाढून ₹1.70 लाख कोटी झाला आहे, तर सिल्व्हर ईटीएफ (Silver ETF) चा AUM जवळपास चार पटीने वाढून ₹79,000 कोटी झाला आहे. मल्टी-ॲसेट अलॉकेशन फंडांनीही चांगली कामगिरी केली असून, जून महिन्यात ₹4,811 कोटी ची गुंतवणूक आकर्षित केली आहे, ज्यामुळे त्यांचा एकूण AUM ₹1.96 लाख कोटी झाला आहे.
मेट्रो शहरांपलीकडे वाढ
म्युच्युअल फंडांची वाढ आता केवळ मोठ्या शहरांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही. 'B30' शहरांमधून (टॉप ३० महानगर क्षेत्रांच्या बाहेरील शहरे) येणारा AUM आता एकूण उद्योगाच्या 19% आहे, जो २०२० च्या अखेरीस 16% होता. याचा अर्थ टियर-२ आणि टियर-३ बाजारांमध्येही प्रवेश वाढत आहे. महाराष्ट्र ₹33.50 लाख कोटी च्या सरासरी AUM सह आघाडीवर असले तरी, दिल्ली, तेलंगणा आणि कर्नाटक सारख्या राज्यांमध्ये सर्वाधिक वार्षिक वाढ दिसून आली आहे.
पुढील काय?
गुंतवणूकदारांनी मासिक SIP प्रवाह आणि मिड-कॅप, स्मॉल-कॅप फंडांमधील निव्वळ गुंतवणूक (Net Inflow) यावर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. बाजारातील अस्थिरता वाढल्यास या आलेखांमधील बदल रिटेल गुंतवणुकीच्या टिकाऊपणाचे संकेत देऊ शकतात.