2026 मध्ये म्युच्युअल फंड निवडणं सोपं नाही! सक्रिय फंड्सची दमछाक, 'हे' फिल्टर ठरतील किंगमेकर?

सक्रिय फंडांसमोर वाढतेय आव्हान

२०२६ सालाकडे पाहता, जागतिक अर्थव्यवस्था अनिश्चिततेच्या गर्तेत आहे. भू-राजकीय परिस्थिती बदलत आहे आणि विविध देशांची मध्यवर्ती बँकांची धोरणंही वेगवेगळी आहेत. कमोडिटीच्या किमतीतही चढ-उतार सुरू आहेत. भारतात जीडीपी (GDP) ग्रोथ 7.3% राहण्याचा अंदाज असला तरी, अनेक विकसित देश मात्र मंदावताना दिसत आहेत. अशा परिस्थितीत, सक्रिय (Active) विरुद्ध निष्क्रिय (Passive) गुंतवणूक या चर्चेत पॅसिव्ह स्ट्रॅटेजीज स्पष्टपणे आघाडीवर आहेत. गेल्या वर्षी, म्हणजेच २०२५ मध्ये, सक्रिय इक्विटी फंडांमधून सलग अकराव्या वर्षी 1 ट्रिलियन डॉलरहून अधिकची गुंतवणूक बाहेर गेली, तर पॅसिव्ह ईटीएफ (ETFs) मध्ये 600 अब्ज डॉलरपेक्षा जास्तची भर पडली. मॉर्निंगस्टारच्या (Morningstar) आकडेवारीनुसार, २०२५ मध्ये केवळ 38% सक्रिय फंड त्यांच्या पॅसिव्ह बेंचमार्कला (Benchmark) मागे टाकू शकले.

'हे' फिल्टर ठरतील यशाची गुरुकिल्ली

पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगचा जोर वाढला असला तरी, चांगले म्युच्युअल फंड निवडण्यासाठी काही महत्त्वाचे फिल्टर आजही आवश्यक आहेत.

• दीर्घकालीन सातत्य (Long-term consistency): गेल्या 5 किंवा 10 वर्षांतील चक्रवाढ वार्षिक वाढ दर (CAGR) पाहणे महत्त्वाचे आहे. बाजारात चढ-उतार असताना अल्पकालीन निकाल दिशाभूल करू शकतात.
• रोलिंग रिटर्न्स (Rolling Returns): फंडने वेगवेगळ्या काळात आपल्या बेंचमार्कला किती वेळा मागे टाकले, हे पाहण्यासाठी रोलिंग रिटर्न्स महत्त्वाचे आहेत. हे फंडच्या स्थिर स्ट्रॅटेजीचे संकेत देतात.
• जोखीम-समायोजित परतावा (Risk-adjusted returns): शार्प रेशो (Sharpe Ratio) सारख्या उपायांचा वापर करून, प्रत्येक युनिट जोखमीमागे तुम्हाला किती अतिरिक्त परतावा मिळतो, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे, विशेषतः २०२६ च्या सुरुवातीच्या बाजारातील चढ-उतारात.
• एक्सपेंस रेशो (Expense Ratio): हा खर्चाचा दर दीर्घकालीन नफ्यावर परिणाम करतो. कमी खर्चाचे फंड दीर्घकाळात अधिक फायदेशीर ठरू शकतात.
• फंड मॅनेजरचा ट्रॅक रेकॉर्ड (Manager Track Record): फंड मॅनेजरचा अनुभव आणि त्यांनी फंडासोबत घालवलेला काळ त्यांची बाजारातील कामगिरी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो, पण सातत्यपूर्ण 'अल्फा' मिळवणं अजूनही कठीण आहे.
• विविधता (Diversification): बाजारात वेगाने बदल होत असल्याने, विशिष्ट सेक्टरमधील जोखीम कमी करण्यासाठी विविधता महत्त्वाची आहे.
• डाउनसाइड प्रोटेक्शन (Downside Protection): मंदीच्या काळात भांडवल कसे सुरक्षित राहते, हे तपासण्यासाठी डाउनसाइड कॅप्चर (Downside Capture) सारखे रेशो उपयुक्त ठरतात.

फिल्टर वापरतानाही जोखीम कायम

तरीही, हे चांगले फिल्टर वापरल्यानंतरही सक्रिय म्युच्युअल फंड निवडताना जोखीम पूर्णपणे टाळता येत नाही. पॅसिव्ह फंडांचा स्थिर परतावा आणि सक्रिय फंड व्यवस्थापकांना शुल्क वजा जाता बेंचमार्कपेक्षा जास्त परतावा मिळवण्यातील अडचणी पाहता, अनेक फंड्स खरोखर 'अल्फा' देऊ शकणार नाहीत.

२०२६ साठी गुंतवणूकदारांसाठी धोरणात्मक पाऊलं

२०२६ मध्ये पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगकडे वाढता कल आणि सक्रिय फंडांचे 'अल्फा' मिळवण्यातील आव्हान पाहता, गुंतवणूकदारांनी स्पष्ट धोरणं आखणं गरजेचं आहे. भारताच्या मजबूत जीडीपी ग्रोथमुळे येथील शेअर बाजार आशादायक वाटतो, पण जागतिक अनिश्चितता आणि विविध देशांची मॉनेटरी पॉलिसी बाजारात हालचाल कायम ठेवेल.

जागतिक स्तरावर, आंतरराष्ट्रीय स्टॉक्सनी २०२५ मध्ये अमेरिकेतील स्टॉक्सपेक्षा चांगली कामगिरी केली होती, त्यामुळे ते विविधीकरणासाठी (Diversification) चांगले पर्याय ठरू शकतात. हुशार गुंतवणूकदारांनी केवळ फंड फिल्टरवर अवलंबून न राहता, आपल्या एकूण मालमत्ता वाटपाचे (Asset Allocation) धोरणात्मक मूल्यांकन करणे आवश्यक आहे. पॅसिव्ह फंडांची कमी किंमत आणि व्यापक बाजारातील प्रवेशासोबत, कमी कार्यक्षम बाजारपेठा किंवा फिक्स्ड इन्कम (Fixed Income) सारख्या क्षेत्रांमध्ये 'अल्फा' निर्माण करू शकणाऱ्या सक्रिय स्ट्रॅटेजी एकत्र करणे हा अधिक चांगला मार्ग असू शकतो. सक्रिय व्यवस्थापनातील बदलती आव्हानं लक्षात घेऊन, शिस्तबद्ध आणि डेटा-आधारित निर्णय घेणे हे संपत्ती निर्माण करण्यासाठी महत्त्वाचे आहे.