3 ऑगस्ट 2026 पासून लागू झालेल्या नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (CAS) नियमांमुळे आर्बिट्राज फंड्सच्या NAV मध्ये तात्पुरते चढ-उतार दिसून येत आहेत. यामुळे कॅश आणि डेरिव्हेटिव्ह मार्केटमध्ये वेळेचा फरक निर्माण झाला असून, त्याचे परिणाम कृत्रिम मार्क-टू-मार्केट स्विंग्सच्या रूपात दिसत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, हे अकाउंटिंग ऍडजस्टमेंट असून मार्केट नवीन यंत्रणेशी जुळवून घेताच हे स्थिर होईल.
नवीन लिलाव नियमांमुळे आर्बिट्राज फंड्समध्ये गोंधळ?
गेल्या काही दिवसांपासून आर्बिट्राज फंड्सच्या नेट ऍसेट व्हॅल्यू (NAV) मध्ये असामान्य चढ-उतार दिसल्यामुळे गुंतवणूकदार थोडे चिंतेत आहेत. हे बदल 3 ऑगस्ट 2026 पासून लागू झालेल्या F&O-eligible स्टॉक्ससाठीच्या नवीन क्लोजिंग ऑक्शन सेशन (CAS) मुळे होत आहेत. या नवीन प्रणालीचा उद्देश प्राईस डिस्कव्हरी सुधारणे हा असला तरी, कॅश आणि डेरिव्हेटिव्ह मार्केटमधील किमतीतील फरकावर अवलंबून असलेल्या फंडांसाठी याचे अनपेक्षित अल्पकालीन परिणाम झाले आहेत.
पूर्वीचे नियम आणि आताचे बदल
पूर्वी, स्टॉक्सच्या क्लोजिंग प्राईसची गणना दुपारी 3:00 ते 3:30 या वेळेत व्हॉल्यूम-वेटेड ऍव्हरेज प्राईस (VWAP) पद्धतीने केली जात असे. नवीन नियमांनुसार, ही पद्धत बदलण्यात आली असून दुपारी 3:15 ते 3:35 दरम्यान होणाऱ्या ऑक्शनद्वारे एकच इक्विलिब्रियम प्राईस निश्चित केली जाते.
वेळेच्या फरकामुळे NAV मध्ये चढ-उतार
या बदलामुळे आता कॅश मार्केट 3:35 वाजता ऑक्शननंतर बंद होते, तर इक्विटी फ्युचर्स मार्केट 3:40 पर्यंत चालू राहते. आर्बिट्राज फंड्स त्यांच्या दैनंदिन NAV ची गणना करण्यासाठी अधिकृत क्लोजिंग प्राईस वापरतात. त्यामुळे, या वेळेतील थोड्या फरकामुळे फंडाच्या दैनिक मूल्यात कृत्रिम वाढ किंवा घट दिसून येते. हे चढ-उतार फंडच्या मूळ ट्रेडिंग स्ट्रॅटेजीमधील वास्तविक बदलांऐवजी केवळ अकाउंटिंग ऍडजस्टमेंट (Accounting Adjustment) असतात, असे फंड मॅनेजर्सचे म्हणणे आहे.
दीर्घकालीन परिणामांची शक्यता
या तात्पुरत्या NAV बदलांव्यतिरिक्त, मार्केटमधील काही तज्ज्ञांच्या मते या नवीन लिलाव प्रक्रियेचा एकूण रिटर्न्सवर दीर्घकालीन परिणाम होऊ शकतो. नवीन लिलाव प्रक्रियेमुळे सलग ट्रेडिंगच्या शेवटच्या मिनिटांमध्ये मिळणाऱ्या किमतीतील फरकाचा फायदा घेण्याची संधी ट्रेडर्ससाठी मर्यादित होऊ शकते. काही विश्लेषकांच्या अंदाजानुसार, यामुळे वार्षिक रिटर्न्समध्ये 50 बेस पॉईंट्सपर्यंत घट होऊ शकते.
गुंतवणूकदारांसाठी सल्ला
सध्या सुरु असलेल्या संक्रमण काळात, तज्ज्ञ सल्ला देत आहेत की गुंतवणूकदारांनी दैनंदिन NAV बदलांऐवजी फंडाच्या दीर्घकालीन कामगिरीवर लक्ष केंद्रित करावे. तीन ते सहा महिने किंवा त्याहून अधिक काळ गुंतवणूक ठेवल्यास या बदलांमुळे होणारा तात्पुरता गोंधळ टाळता येईल. पुढील काही आठवड्यांमध्ये ट्रेडिंग स्ट्रॅटेजी या नवीन ऑक्शन यंत्रणेशी कशा जुळवून घेतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.