Whalesbook
डायव्हर्सिफिकेशनमुळे मिळाली स्थिरता
बाजारातील अनिश्चिततेच्या काळात मल्टी-अॅसेट फंड्सनी आपली उपयुक्तता सिद्ध केली आहे. जिथे शुद्ध इक्विटी फंड्सना (Equity Funds) तोटा सहन करावा लागला, तिथे या हायब्रिड योजनांनी (Hybrid Schemes) विविध मालमत्ता वर्गांमध्ये (Asset Classes) गुंतवणूक करून गुंतवणूकदारांना स्थिरता दिली. हे फंड्स साधारणपणे इक्विटी, डेट (Debt Instruments) आणि गोल्ड (Gold) किंवा सिल्व्हरसारख्या कमोडिटीजमध्ये (Commodities) गुंतवणूक करतात. SEBI च्या नियमांनुसार, किमान 10% गुंतवणूक प्रत्येक मालमत्ता वर्गात असणे बंधनकारक आहे. गेल्या वर्षी जागतिक तणावामुळे गोल्ड आणि सिल्व्हरच्या किमती वाढल्या, ज्याचा फायदा या फंडांना झाला. याउलट, भारतीय शेअर बाजारात सेन्सेक्स (Sensex) सुमारे 8.31% आणि निफ्टी (Nifty) 5.22% ने घसरला होता. या काळात मल्टी-अॅसेट फंडांनी सरासरी 12% परतावा दिला, तर अव्वल फंड्सनी जवळपास 26% पर्यंत परतावा कमावला.
गोल्ड आणि डेटने इक्विटीची घसरण रोखली
गेल्या वर्षात भू-राजकीय तणाव, वाढती महागाई आणि एफपीआय (FPI) आउटफ्लोसारख्या अनेक आव्हानांना भारतीय बाजारांनी तोंड दिले. मल्टी-अॅसेट फंडांची रचना या धक्क्यांना शोषून घेण्यासाठी प्रभावी ठरली. गोल्ड आणि कमोडिटीजनी चलन घसरणी आणि महागाईपासून संरक्षण दिले, तर डेट पोर्टफोलिओने (Debt Portfolio) बाजारात स्थिरता राखली. याउलट, अनेक डोमेस्टिक इक्विटी फंडांना (Domestic Equity Funds) तोटा झाला.
सातत्यपूर्ण वाढ, पण सर्वोच्च शिखरांवर नाही
मल्टी-अॅसेट फंडांचे आकर्षण केवळ अलीकडील कामगिरीपुरते मर्यादित नाही. त्यांनी दीर्घकाळातही सातत्यपूर्ण परतावा दिला आहे. गेल्या तीन वर्षांत सरासरी 16.26%, पाच वर्षांत 14.05% आणि दहा वर्षांत 10.92% वार्षिक परतावा दिला आहे. काही फंडांनी मागील तीन वर्षांत 18.55% आणि पाच वर्षांत 15.70% वार्षिक परतावा नोंदवला आहे. या फंडांचा उद्देश तेजीच्या काळात सर्वाधिक परतावा मिळवण्याऐवजी, बाजारातील तीव्र चढ-उतार कमी करून सातत्यपूर्ण, रिस्क-अॅडजस्टेड परतावा (Risk-Adjusted Returns) देणे हा आहे.
सुरक्षिततेसाठी गुंतवणूकदारांची वाढती पसंती
या चांगल्या कामगिरीमुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास वाढला असून, फंडांमध्ये मोठी गुंतवणूक येत आहे. फंडांची एकूण व्यवस्थापन मालमत्ता (Assets Under Management - AUM) ₹1.83 लाख कोटींच्या पुढे गेली आहे. जानेवारी 2026 मध्ये मल्टी-अॅसेट फंडांमध्ये विक्रमी ₹10,485 कोटींची मासिक गुंतवणूक आली, त्यानंतर फेब्रुवारी 2026 मध्ये ₹8,476 कोटींची गुंतवणूक झाली. एकूणच, एप्रिल 2026 मध्ये म्युच्युअल फंडांमध्ये ₹3.22 लाख कोटींची विक्रमी गुंतवणूक झाली, ज्यात डेट फंडांचा मोठा वाटा होता. हे जागतिक अनिश्चिततेदरम्यान भांडवल संरक्षण आणि वैविध्यपूर्ण गुंतवणुकीकडे वाढता कल दर्शवते.
मल्टी-अॅसेट फंड्स कधी पडू शकतात कमी?
या फंडांच्या यशानंतरही, त्यांच्या काही मर्यादा आहेत. वेगवेगळ्या मालमत्ता वर्गांची कामगिरी फंडाच्या परताव्यावर परिणाम करते. जर एखादा मालमत्ता वर्ग खूपच खराब कामगिरी करत असेल, तर प्रत्येक वर्गातील 10% अनिवार्य वाटप एकूण परतावा कमी करू शकते. तसेच, जोरदार इक्विटी तेजीच्या काळात, मल्टी-अॅसेट फंड्स शुद्ध इक्विटी फंडांपेक्षा कमी परतावा देऊ शकतात, कारण इक्विटीमधील त्यांची गुंतवणूक साधारणपणे 30% ते 65% पर्यंत मर्यादित असते. वाढणारे व्याजदर (Interest Rates) डेट पोर्टफोलिओवर आणि इक्विटी मूल्यांकनावर परिणाम करू शकतात. फंड मॅनेजरचे अॅसेट अॅलोकेशन (Asset Allocation) कौशल्य महत्त्वाचे ठरते, कारण समान SEBI श्रेणीतील फंड्समध्ये इक्विटी वाटपात मोठे फरक असू शकतात.
भविष्यातील वाटचाल: स्थिरता आणि वाढ यांचा समतोल
विश्लेषकांच्या मते, मल्टी-अॅसेट फंड्स बाजारातील अस्थिरता व्यवस्थापित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात, परंतु प्रत्येक बाजार चक्रात त्यांचे आउटपरफॉर्मन्स (Outperformance) निश्चित नाही. जर इक्विटी मार्केटमध्ये सातत्याने तेजी राहिली आणि कमोडिटीच्या किमती कमी झाल्या, तर शुद्ध इक्विटी फंड्स पुन्हा आघाडीवर येऊ शकतात. गेल्या सहा महिन्यांत, मल्टी-अॅसेट फंडांमध्ये अॅलोकेशनमध्ये बदल दिसून आले आहेत; डेरिव्हेटिव्ह्ज (Derivatives), युटिलिटीज (Utilities) आणि रिअल इस्टेटमध्ये (Real Estate) गुंतवणूक वाढली आहे, तर टेक्नॉलॉजी (Technology) आणि सिक्युरिटायझेशनमधील (Securitization) गुंतवणूक कमी झाली आहे. या श्रेणीची ताकद दीर्घकालीन रिस्क-अॅडजस्टेड रिटर्न प्रोफाइलमध्ये आहे, ज्यामुळे ते आक्रमक अल्पकालीन नफ्यापेक्षा स्थिरता आणि सातत्यपूर्ण संपत्ती निर्मितीला प्राधान्य देणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी एक धोरणात्मक निवड ठरतात.