भारतीय म्युच्युअल फंड क्षेत्र आता ६० कोटी गुंतवणूकदारांचा टप्पा गाठण्यासाठी सज्ज झाले आहे. Global Fintech Fest मध्ये तज्ज्ञांनी तंत्रज्ञान आणि मानवी सल्ला यांच्या 'हायब्रीड' मॉडेलवर भर दिला आहे.
भारतीय म्युच्युअल फंड क्षेत्र मोठ्या बदलाच्या वाटेवर आहे. सध्याची ६ कोटी गुंतवणूकदारांची संख्या ६० कोटींपर्यंत नेण्याचे मोठे आव्हान क्षेत्रासमोर आहे. मुंबईत झालेल्या Global Fintech Fest मध्ये यावर सविस्तर चर्चा झाली, जिथे तंत्रज्ञानाच्या मदतीने व्यवसायाचा विस्तार कसा करावा, यावर दिग्गजांनी मते मांडली.
८५ लाख कोटींचे साम्राज्य
सध्या म्युच्युअल फंड उद्योगाची एकूण मालमत्ता ₹८५ लाख कोटींच्या पुढे गेली आहे. ग्रामीण आणि निमशहरी भागात जिथे अजूनही लोक पोस्ट किंवा चिट फंडसारख्या पारंपरिक पर्यायांना पसंती देतात, तिथे पोहोचण्यासाठी AI चा प्रभावी वापर केला जाणार आहे. बैठकांचे नियोजन आणि डेटाचे विश्लेषण करण्यासाठी AI चा वापर केल्यास वितरकांना (Distributors) अधिक ग्राहकांपर्यंत पोहोचणे सोपे होईल.
तंत्रज्ञान की मानवी कौशल्य?
तज्ज्ञांच्या मते, सर्व काही स्वयंचलित (Automated) करणे जोखमीचे ठरू शकते. विशेषतः REITs आणि InvITs सारख्या गुंतागुंतीच्या उत्पादनांच्या बाबतीत, ग्राहकांना सखोल समज आणि मार्गदर्शनाची गरज असते. इथे अल्गोरिदम फसू शकतात, त्यामुळे अशा ठिकाणी मानवी सल्ला अनिवार्य आहे.
'मिस-सेलिंग'चा धोका
केवळ AI वर अवलंबून राहिल्यास ग्राहकाच्या आर्थिक उद्दिष्टांशी विसंगत उत्पादने विकली जाण्याचा धोका (Mis-selling) आहे. मशीन केवळ प्राथमिक संशोधन करू शकते, पण अंतिम निर्णय हा मानवी मूल्ये आणि गुंतवणूकदाराच्या गरजा लक्षात घेऊनच घेतला पाहिजे. भविष्यात तंत्रज्ञानाचा वेग आणि मानवी विश्वासाची पकड, या दोन गोष्टींच्या संतुलनावरच भारतीय म्युच्युअल फंडांचे यश अवलंबून असेल.