भारतातील पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंगमध्ये मोठे बदल दिसून येत आहेत. मार्च २०२१ मध्ये ८९.२% असणारा ETF चा मार्केट शेअर आता मार्च २०२६ पर्यंत ६५.१% वर घसरला आहे. आता गुंतवणूकदार ट्रेडिंगच्या कटकटी टाळून 'ऑटोमेटेड SIP' साठी Index Funds ला अधिक पसंती देत आहेत.
भारतीय रिटेल गुंतवणूकदारांच्या गुंतवणुकीच्या पद्धतीत मोठा बदल पाहायला मिळत आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून कमी खर्चात गुंतवणूक करण्यासाठी एक्सचेंज ट्रेडेड फंड (ETFs) हेच पहिले पसंतीचे साधन होते. मात्र, मार्च २०२६ च्या आकडेवारीनुसार ETF चे वर्चस्व कमी होत आहे.
सोयीस्कर गुंतवणूक की खर्च?
हा बदल मुख्यत्वे या दोन उत्पादनांच्या खरेदी-विक्रीच्या प्रक्रियेमुळे होत आहे. ETF खरेदी करण्यासाठी डीमॅट खाते (Demat Account), ब्रोकरेज शुल्क आणि मार्केटमधील तरलता (Liquidity) यांसारख्या गोष्टींची काळजी घ्यावी लागते. तसेच, तिथे खरेदीदार किंवा विक्रेते शोधावे लागतात. याउलट, Index Funds हे म्युच्युअल फंडप्रमाणे काम करतात. यामध्ये गुंतवणूकदार सहजपणे ऑटोमॅटिक SIP सुरू करू शकतात, ज्यामुळे मार्केटवर सतत लक्ष ठेवण्याची गरज उरत नाही. जरी Index Funds चा 'एक्सपेन्स रेशो' (Expense Ratio) हा ETF पेक्षा थोडा जास्त असला, तरी अनेक गुंतवणूकदार या सुविधेसाठी ती किंमत मोजायला तयार आहेत.
वितरकांचा (Distributors) मोठा वाटा
या ट्रेंडमध्ये फायनान्शियल डिस्ट्रिब्युटर्सचाही मोठा वाटा आहे. ETF च्या तुलनेत Index Funds च्या विक्रीतून वितरकांना जास्त कमिशन मिळते. सध्या एकूण SIP गुंतवणुकीपैकी सुमारे ७८% गुंतवणूक ही या वितरकांच्या माध्यमातून होत असल्याने, गुंतवणूकदारांचा कल ठरवण्यात त्यांचा मोठा प्रभाव पडतो.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्षात घ्यावे?
Index Funds मधील गुंतवणूक सोपी असली तरी, खर्चाचा फरक दीर्घकाळासाठी परताव्यावर (Returns) परिणाम करू शकतो. ETF मध्ये रिअल-टाइम ट्रेडिंग करता येते, तर Index Funds चे भाव दिवसाच्या शेवटी 'नेट ॲसेट व्हॅल्यू' (NAV) नुसार ठरतात. मार्च २०२६ पर्यंत संपूर्ण म्युच्युअल फंड उद्योगाची मालमत्ता ₹७३.७३ लाख कोटींवर पोहोचली असून, Index Funds कडे आता ₹३.०७ लाख कोटींची मालमत्ता जमा झाली आहे.