ICICI Prudential Savings Fund ने लो-ड्युरेशन म्युच्युअल फंड कॅटेगरीमध्ये अव्वल स्थान पटकावले आहे. या फंडाने गेल्या एका वर्षात **6.3%** चा दमदार परतावा (Return) दिला आहे. ₹25,884 कोटींहून अधिक AUM असलेला हा फंड गुंतवणूकदारांसाठी एक उत्तम पर्याय म्हणून समोर येत आहे.
काय घडले?
ICICI Prudential Savings Fund ने लो-ड्युरेशन डेट फंड कॅटेगरीमध्ये आपल्या प्रतिस्पर्धकांना मागे टाकले आहे. जून 2026 पर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, या फंडाने गेल्या एका वर्षात 6.3% चा कम्पाउंड एन्युअल ग्रोथ रेट (CAGR) नोंदवला आहे. सध्या हा फंड ₹25,884 कोटींहून अधिक संपत्तीचे व्यवस्थापन करत आहे, ज्यामुळे या सेगमेंटमध्ये गुंतवणूकदारांचा वाढता रस दिसून येतो. याच कॅटेगरीतील UTI Low Duration Fund आणि Axis Treasury Advantage Fund यांनी देखील याच काळात 6.1% चा आकर्षक परतावा दिला आहे.
लो-ड्युरेशन फंडांना समजून घेणे
लो-ड्युरेशन फंड हा डेट म्युच्युअल फंडाचा एक प्रकार आहे. यामध्ये प्रामुख्याने मनी मार्केट इन्स्ट्रुमेंट्स आणि डेब्ट सिक्युरिटीजमध्ये गुंतवणूक केली जाते, ज्यांचा मॅकॉले ड्युरेशन (Macaulay duration) 6 ते 12 महिने असतो. हे फंड लिक्विड फंडांपेक्षा वेगळे आहेत, ज्यांची मुदत कमी असते, आणि शॉर्ट-ड्युरेशन फंडांपेक्षाही वेगळे आहेत, जे जास्त कालावधीसाठी (1-3 वर्षे) बॉण्ड्स ठेवतात.
गुंतवणूकदार अनेकदा अतिरिक्त रोख रक्कम ठेवण्यासाठी या फंडांचा वापर करतात, जी त्यांना एका वर्षाच्या आत वापरायची असते. या फंडांचा मुख्य उद्देश सुरक्षितता, तरलता (liquidity) आणि वाजवी परतावा यांचा समतोल साधणे हा आहे. त्यामुळे, हे फंड सामान्य बचत खात्याला किंवा अल्प-मुदतीच्या बँक फिक्स्ड डिपॉझिटला (FD) पर्याय म्हणून पाहिले जातात.
जोखीम आणि परतावा: वास्तव काय?
या फंडांनी सातत्यपूर्ण कामगिरी केली असली तरी, गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की हे फंड पूर्णपणे जोखीममुक्त नाहीत. बँक फिक्स्ड डिपॉझिट्सच्या विपरीत, जे हमी परतावा देतात आणि ठराविक मर्यादेपर्यंत डिपॉझिट इन्शुरन्सद्वारे संरक्षित असतात, लो-ड्युरेशन फंड्स मार्केटच्या जोखमींच्या अधीन असतात.
या फंडांमध्ये व्याजदराची जोखीम (interest rate risk) असते, याचा अर्थ बाजारातील व्याजदरात बदल झाल्यास पोर्टफोलिओच्या मूल्यात चढ-उतार होऊ शकतात. याव्यतिरिक्त, क्रेडिट रिस्क (credit risk) देखील असते, म्हणजे फंडाने धारण केलेल्या कर्ज सिक्युरिटीज जारी करणाऱ्या कंपन्या पेमेंट करण्यास विलंब करू शकतात किंवा डिफॉल्ट करू शकतात. जे गुंतवणूकदार भांडवलाच्या सुरक्षेला सर्वाधिक प्राधान्य देतात, त्यांनी गुंतवणूक करण्यापूर्वी या घटकांचा काळजीपूर्वक विचार करावा.
कर आकारणीतील बदल
भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी, बँक ठेवींच्या तुलनेत या फंडांची तुलना करताना कर आकारणी हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. 2026 मध्ये लागू असलेल्या चालू आयकर कायद्यानुसार, 1 एप्रिल 2023 रोजी किंवा त्यानंतर खरेदी केलेल्या डेट म्युच्युअल फंडांवरील नफ्यावर इंडेक्सेशनचा लाभ मिळत नाही. त्याऐवजी, कोणताही नफा गुंतवणूकदाराच्या एकूण उत्पन्नात जोडला जातो आणि त्यांच्या लागू असलेल्या आयकर स्लॅब रेटनुसार कर आकारला जातो. या बदलामुळे, दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी डेट फंडांना फिक्स्ड डिपॉझिटपेक्षा पूर्वी असलेला कर लाभ संपुष्टात आला आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्ष ठेवावे?
लो-ड्युरेशन फंड्समध्ये गुंतवणूक करू इच्छिणाऱ्या गुंतवणूकदारांनी खालील महत्त्वाच्या बाबींवर लक्ष ठेवले पाहिजे:
- व्याजदर चक्र (Interest Rate Cycle): डेट फंड आरबीआयच्या (RBI) चलनविषयक धोरणाला संवेदनशील असतात. व्याजदर वाढल्यास, बॉण्ड्सच्या किमती कमी होऊ शकतात, ज्यामुळे फंडाच्या अल्प-मुदतीच्या परताव्यावर परिणाम होऊ शकतो.
- क्रेडिट गुणवत्ता (Credit Quality): पोर्टफोलिओची गुणवत्ता महत्त्वाची आहे. फंड मॅनेजर उच्च-रेटेड (AAA) पेपर्समध्ये गुंतवणूक करत आहे की जास्त परतावा मिळवण्यासाठी कमी-रेटेड, जोखमीच्या कर्जात गुंतवणूक करत आहे, हे पाहण्यासाठी गुंतवणूकदार फंडाचे फॅक्टशीट तपासू शकतात.
- एक्सपेंस रेश्यो (Expense Ratio): हा म्युच्युअल फंड हाऊसद्वारे पैसे व्यवस्थापित करण्यासाठी आकारला जाणारा शुल्क आहे. लो-ड्युरेशन फंड कमी परतावा देण्याचे लक्ष्य ठेवत असल्याने, जास्त एक्सपेंस रेश्यो गुंतवणूकदाराच्या निव्वळ नफ्यात लक्षणीय घट करू शकतो.
- तरलता गरजा (Liquidity Needs): सामान्यतः हे फंड 1-2 कामकाजाच्या दिवसांत तरलता देतात, तरीही गुंतवणूकदारांनी एक्झिट लोड किंवा बाजारातील अस्थिरतेपासून वाचण्यासाठी त्यांच्या वेळेची जुळवाजुळव फंडाच्या ड्युरेशनशी करावी.