सण-उत्सवांच्या काळात आपल्या प्रियजनांना म्युच्युअल फंड युनिट्स भेट म्हणून देणे लोकप्रिय ठरत आहे, परंतु ही प्रक्रिया पूर्ण करण्यापूर्वी त्यातील कर नियम आणि ट्रान्सफरची कायदेशीर पद्धत समजून घेणे आवश्यक आहे.
सणासुदीच्या काळात आपल्या जवळच्या व्यक्तींना आर्थिक भेट म्हणून म्युच्युअल फंड युनिट्स देण्याचा ट्रेंड वाढत आहे. मात्र, लक्षात ठेवा की म्युच्युअल फंड एका व्यक्तीच्या नावातून दुसऱ्या व्यक्तीच्या नावावर करणे ही कोणतीही ऑनलाइन ट्रान्झॅक्शन नाही; यासाठी काही विशिष्ट कायदेशीर आणि टॅक्स नियमांचे पालन करणे गरजेचे आहे.
टॅक्स नियम (Tax Rules)
इन्कम टॅक्स कायद्यानुसार, जर तुम्ही 'स्पेशिफाईड रिलेटिव्हज' (उदा. जोडीदार, मुले, भावंडे) यांना युनिट्स भेट देत असाल, तर हा व्यवहार टॅक्सच्या कक्षेत येत नाही. म्हणजेच, गिफ्ट देताना डोनरला कोणत्याही प्रकारचा कॅपिटल गेन्स टॅक्स भरावा लागत नाही.
मात्र, टॅक्सची जबाबदारी संपत नाही, ती फक्त हस्तांतरित होते. समजा तुम्ही ₹10,000 ला खरेदी केलेले युनिट्स भेट दिले, तर रिसिव्हरचा खरेदी खर्च ₹10,000 च राहील. भविष्यात जेव्हा रिसिव्हर हे युनिट्स विकेल, तेव्हा त्याला डोनरचा आणि स्वतःचा असा दोन्हीचा होल्डिंग पिरियड विचारात घेऊन टॅक्स भरावा लागेल. नातेवाईकांच्या बाहेर गिफ्ट दिल्यास ते रिसिव्हरचे उत्पन्न मानले जाऊ शकते आणि त्यावर टॅक्स लागू शकतो.
प्रक्रिया आणि कागदपत्रे (Documentation)
म्युच्युअल फंड ट्रान्सफर ही पूर्णपणे ऑफलाईन प्रक्रिया आहे. यासाठी तुम्हाला संबंधित एसेट मॅनेजमेंट कंपनी (AMC) किंवा CAMS, KFintech सारख्या रजिस्ट्रारकडे अर्ज करावा लागतो. यासाठी नोटराईज्ड 'गिफ्ट डीड' (Gift Deed) देणे अनिवार्य आहे, जे ट्रान्सफरचा कायदेशीर पुरावा ठरते. तसेच, डोनर आणि रिसिव्हर या दोघांचेही केवायसी (KYC) पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
गुंतवणुकीतील जोखीम आणि सावधानता
लक्षात ठेवा की हे युनिट्स ट्रान्सफर केल्यानंतर त्यावरचा तुमचा ताबा पूर्णपणे संपतो. हे तुमच्या स्वतःच्या भविष्यातील आर्थिक नियोजनाला धक्का देऊ शकते. तसेच, ज्याला तुम्ही युनिट्स देत आहात, त्याचे रिस्क प्रोफाईल तुमच्याशी जुळते का, हे तपासा. जर त्याला मार्केटच्या चढ-उतारांची सवय नसेल, तर घसरणीच्या काळात तो घाईने युनिट्स विकून मोठे नुकसान करून घेऊ शकतो.