गेल्या दशकात फ्लेक्सी-कॅप म्युच्युअल फंडांनी लार्ज-कॅप फंडांच्या तुलनेत सातत्याने चांगली कामगिरी केली आहे. ३, ५ आणि १० वर्षांच्या कालावधीत फ्लेक्सी-कॅप फंडांनी जास्त परतावा दिला आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे या फंडांना बाजारातील कोणत्याही सेगमेंटमध्ये गुंतवणूक करण्याची मुभा असते, जी लार्ज-कॅप फंडांना नसते.
काय घडले?
गेल्या दशकातील म्युच्युअल फंडांच्या कामगिरीचा आढावा घेतला असता, एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे की फ्लेक्सी-कॅप फंडांनी लार्ज-कॅप फंडांच्या तुलनेत ३, ५ आणि १० वर्षांच्या कालावधीत अधिक परतावा दिला आहे. लार्ज-कॅप फंड हे बाजारातील टॉप १०० कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करून स्थिरता देतात. याउलट, फ्लेक्सी-कॅप फंडांनी मोठ्या, मध्यम आणि लहान कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्याची लवचिकता वापरून बाजारातील तेजीचा फायदा घेतला आहे. व्हॅल्यू रिसर्चच्या आकडेवारीनुसार, फ्लेक्सी-कॅप फंडांनी या सर्व दीर्घकालीन कालावधीत चांगली कामगिरी केली आहे, विशेषतः १० वर्षांच्या कालावधीत हा फरक अधिक स्पष्ट दिसतो.
गुंतवणुकीतील फरक
या परताव्यातील फरकाचे मुख्य कारण फंडांचे नियमन आहे. सेबी (SEBI) च्या नियमांनुसार, लार्ज-कॅप फंडांना त्यांच्या एकूण मालमत्तेपैकी किमान ८०% गुंतवणूक टॉप १०० कंपन्यांमध्ये करणे बंधनकारक आहे. यामुळे त्यांना स्थिरता मिळते. याउलट, फ्लेक्सी-कॅप फंडांना इक्विटीमध्ये किमान ६५% गुंतवणूक करणे आवश्यक आहे, पण ते बाजारातील कोणत्या मार्केट-कॅपमध्ये गुंतवणूक करतात यावर कोणतेही बंधन नाही. यामुळे फंड मॅनेजर्सना जेव्हा ग्रोथची संधी दिसते, तेव्हा ते मिड-कॅप आणि स्मॉल-कॅप स्टॉक्समध्ये पैसे गुंतवू शकतात किंवा बाजारात धोका वाढल्यास लार्ज-कॅप्समध्ये परत येऊ शकतात.
कामगिरी का बदलते?
फ्लेक्सी-कॅप फंडांची अलीकडील चांगली कामगिरी ही मिड आणि स्मॉल-कॅप इंडेक्समधील तेजीशी जोडलेली आहे. जेव्हा बाजारात व्यापक तेजी येते, तेव्हा लहान कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करणारे फंड मोठ्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्या फंडांपेक्षा जास्त परतावा देतात. मात्र, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की ही लवचिकता फायद्याची ठरू शकते, पण त्यात धोकाही अधिक असतो. फ्लेक्सी-कॅप फंड्स लहान, अधिक अस्थिर कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करू शकत असल्याने, बाजारात घसरण झाल्यास ते लार्ज-कॅप फंडांपेक्षा जास्त नुकसान दाखवू शकतात.
जोखमीचा सौदा
गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की फ्लेक्सी-कॅप फंड हे लार्ज-कॅप फंडांपेक्षा 'चांगले' आहेतच असे नाही; त्यांची जोखीम घेण्याची क्षमता वेगळी आहे. लार्ज-कॅप फंड कमी अस्थिरतेमुळे अनेक पोर्टफोलिओचा मुख्य भाग बनतात, जरी त्यांचा परतावा मध्यम असला तरी. फ्लेक्सी-कॅप फंड त्यांच्या डिझाइननुसार, मिड आणि स्मॉल-कॅप क्षेत्रात जाऊन अधिक जोखीम घेतात. त्यामुळे, या दोघांमधील निवड गुंतवणूकदाराची वैयक्तिक जोखीम घेण्याची क्षमता आणि पोर्टफोलिओचे उद्दिष्ट यावर अवलंबून असते. कधीकधी या दोन्हींचे मिश्रण करून स्थिर वाढ आणि बाजाराला मागे टाकणाऱ्या परताव्याची शक्यता संतुलित केली जाऊ शकते.
गुंतवणूकदारांनी काय तपासावे?
या फंडांचे मूल्यांकन करताना, केवळ कामगिरी हा एकच निकष पुरेसा नाही. गुंतवणूकदारांनी फंडाचा एक्सपेन्स रेशो (Expense Ratio) तपासला पाहिजे, जो व्यवस्थापनाचा खर्च दर्शवतो. जास्त खर्च दीर्घकालीन परतावा कमी करू शकतो. फंडाचा पोर्टफोलिओ टर्नओव्हर रेशो (Portfolio Turnover Ratio) तपासणे देखील उपयुक्त आहे, जे फंड मॅनेजर किती वेळा स्टॉक खरेदी-विक्री करतो हे दर्शवते. खूप जास्त टर्नओव्हरमुळे अधिक व्यवहार खर्च वाढू शकतो. शेवटी, वेगवेगळ्या मार्केट सायकलमध्ये फंड मॅनेजरच्या धोरणांची सातत्यता पाहणे महत्त्वाचे आहे, कारण या फंडांची लवचिकता फंड मॅनेजरच्या योग्य वाटपावर अवलंबून असते.