शेअर बाजारात अस्थिरता: डेब्‍ट फंड्स की इक्विटी? गुंतवणूकदारांनी काय करावे?

डेब्‍ट फंड्स आणि व्याजदराचा धोका

सध्या इक्विटी मार्केटमध्ये सुरू असलेल्या पडझडीमुळे अनेक गुंतवणूकदार डेब्‍ट फंड्सकडे आकर्षित होत आहेत. पण या गुंतवणुकीत व्याजदराच्या संवेदनशीलतेचा (interest rate sensitivity) विचार करणे आवश्यक आहे. सरकारी रोख्यांवर (Government Securities - G-Sec) सध्या सुमारे 7% व्याजदर मिळत असला, तरी महागाई (inflation) आणि रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) पतधोरणाचा (monetary policy) real return वर परिणाम होतो. बाजाराचा अंदाज घेऊन इक्विटीमधून डेब्‍टमध्ये पैसे वळवणारे गुंतवणूकदार अनेकदा duration risk चे शिकार होतात. विशेषतः, जर RBI ने रुपयाला आधार देण्यासाठी व्याजदर वाढवण्याचा निर्णय घेतला, तर जास्त मुदतीच्या गुंतवणुकीत मोठे नुकसान होऊ शकते. त्यामुळे, अचानक होणाऱ्या धोरणात्मक बदलांचा फटका बसू नये यासाठी अल्प ते मध्यम मुदतीच्या साधनांवर लक्ष केंद्रित करणे फायदेशीर ठरू शकते.

बाजारातील करेक्शन्स आणि वास्तव

बाजारातील सामान्य पडझड (corrections) आणि स्ट्रक्चरल बेअर मार्केट (structural bear markets) यात फरक आहे. गेल्या पाच दशकांच्या आकडेवारीनुसार, बाजारात मोठी घसरण होणे हे सामान्य आहे, ही सिस्टीमची चूक नाही. आकडेवारी सांगते की, ज्या वर्षांमध्ये बाजारात दुहेरी आकडी घसरण होते, त्यापैकी बहुतांश वर्षांमध्ये बाजार सकारात्मक स्थितीत बंद होतो. याचा अर्थ, गुंतवणूकदार भावनिक होऊन लगेच विक्री करतात, पण ऐतिहासिक शक्यता वेगळीच असते. त्यामुळे, बाजारात होणारी घसरण नव्हे, तर योग्य वेळी गुंतवणूक न करणे हेच रिटेल पोर्टफोलिओसाठी सर्वात मोठे नुकसान ठरते.

अचानक पुनर्संतुलनाचा धोका

एखाद्या प्रोफेशनल इन्व्हेस्टरप्रमाणे, तुमच्या पोर्टफोलिओचे पुनर्संतुलन (rebalancing) बाजारातील बातम्यांवर आधारित नसावे, तर ते पोर्टफोलिओमधील मालमत्ता वाटपातील (asset allocation) बदलांवर आधारित असावे. जेव्हा इक्विटीमधील गुंतवणूक तुमच्या एकूण गुंतवणुकीच्या 5% पेक्षा जास्त होते, तेव्हाच डेब्‍टमध्ये पैसे वळवणे योग्य ठरते. भू-राजकीय चिंता किंवा अल्पकालीन अस्थिरतेमुळे घेतलेले निर्णय अनेकदा 'स्वस्तात खरेदी आणि महाग विक्री' या चक्रात अडकवतात. म्युचुअल फंड (Mutual Fund) वापरल्याने व्यवस्थापन शुल्क (management fees) आणि NAV मधील चढ-उतार वाढतात, जे थेट बॉण्ड गुंतवणुकीत टाळता येतात. थेट सरकारी रोख्यांमध्ये (G-Sec) गुंतवणूक करणे अधिक सोपे आणि पारदर्शक आहे.

डेब्‍ट गुंतवणुकीचे छुपे धोके

डेब्‍ट फंड्समध्ये गुंतवणूक करताना अनेक छुपे धोके आहेत, ज्यांचा गुंतवणूकदार अनेकदा विचार करत नाहीत. पहिले म्हणजे, जर महागाई वाढत राहिली, तर सध्याचे व्याजदर नकारात्मक परतावा (negative real returns) देऊ शकतात, ज्यामुळे तुमची क्रयशक्ती (purchasing power) कमी होते. दुसरे म्हणजे, जर बाजारात अनपेक्षितपणे तेजी आली, तर डेब्‍टमध्ये अडकलेले पैसे कमी परतावा देतील. तिसरे म्हणजे, आर्थिक संकटाच्या वेळी बॉण्ड मार्केटमध्ये लिक्विडिटीची (liquidity) समस्या उद्भवू शकते. त्यामुळे, स्पष्ट ध्येयाशिवाय डेब्‍टमध्ये पैसे गुंतवल्यास, उच्च व्याजदराच्या परिस्थितीत मालमत्तेचे मूल्य कमी होण्याचा धोका संभवतो.