आता शेअर निवडीसाठी मानवी मेंदूऐवजी AI चा वापर वाढला आहे. काही स्वायत्त (Autonomous) ETFs ने S&P 500 पेक्षा सरस कामगिरी केली असली, तरी बाजारातील चढ-उतारांच्या काळात मानवी देखरेखीशिवाय हे फंड किती सुरक्षित आहेत, याबाबत तज्ज्ञांनी सावधगिरीचा इशारा दिला आहे.
अमेरिकन बाजारपेठेत आता एक नवा ट्रेंड सुरू झाला आहे, जिथे फंड मॅनेजरच्या जागी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) शेअर्सची निवड करत आहे. हे 'ऑटोनॉमस ETFs' आता S&P 500 सारख्या पारंपारिक निर्देशांकांना मागे टाकत आहेत. उदाहरण म्हणून पाहायचे झाल्यास, FinQ US Large-Cap AI-managed ETF ने फेब्रुवारीपासून 25.35% तर Ai Funds च्या High Conviction US Equity AI-Managed ETF ने ऑगस्टपासून 2.7% परतावा दिला आहे. याच काळात S&P 500 चा परतावा केवळ 1.1% इतकाच राहिला आहे.\n\nही सिस्टिम मानवी भावनांना बाजूला ठेवून अल्गोरिदमच्या मदतीने मोठ्या प्रमाणात डेटा प्रोसेस करते आणि ट्रेड एक्झिक्युट करते. सध्या या 'प्युअर AI' फंडांखालील मालमत्ता (AUM) सुमारे $30 दशलक्ष इतकी मर्यादित असली, तरी तंत्रज्ञानावर आधारित गुंतवणुकीकडे गुंतवणूकदारांचा ओढा वाढत आहे.\n\n### 'ब्लॅक बॉक्स' रिस्क काय आहे?\n\nतज्ज्ञांना या पूर्णपणे स्वायत्त गुंतवणुकीबद्दल चिंता वाटते. या अल्गोरिदमची चाचणी अद्याप दीर्घकालीन 'बेअर मार्केट'मध्ये झालेली नाही. संकटकाळात AI ची निर्णयक्षमता कशी असेल, हे गुलदस्त्यात असल्याने याला 'ब्लॅक बॉक्स' रिस्क म्हटले जात आहे.\n\n### भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे\n\nभारतात SEBI च्या नियमांनुसार, म्युच्युअल फंड घराण्यांना एका मानवी फंड मॅनेजरची नियुक्ती करणे अनिवार्य आहे. त्यामुळे भारतात जे 'Quant' फंड दिसतात, ते तंत्रज्ञानाचा वापर करत असले तरी त्यावर मानवी देखरेख (Human Oversight) असते. Pictet Asset Management आणि Man Group सारख्या मोठ्या कंपन्या सुद्धा आता AI ला केवळ एक साधन म्हणून वापरण्यावर आणि अंतिम निर्णयासाठी मानवी बुद्धिमत्तेला प्राधान्य देण्यावर भर देत आहेत. बाजारातील अस्थिरतेच्या काळात ही मानवी देखरेख एक 'सेफ्टी नेट' म्हणून काम करते.