पश्चिम बंगालमधील दुर्गा पूजा २०२६ मध्ये भाजप सरकारच्या कार्यकाळात मोठे बदल पाहायला मिळत आहेत. रेड रोड कार्निव्हल रद्द, ED चे छापे आणि Adani Group चा प्रवेश यामुळे या उत्सवाच्या आर्थिक आणि प्रायोजकत्व धोरणात आमूलाग्र बदल होत आहेत.
मे २०२६ मध्ये पश्चिम बंगालमध्ये सत्तेचे परिवर्तन झाल्यानंतर दुर्गा पूजेच्या प्रशासकीय आणि कार्यपद्धतीत मोठे बदल झाले आहेत. पूर्वीच्या सरकारचा ट्रेडमार्क असलेला 'रेड रोड कार्निव्हल' यंदा रद्द करण्यात आला असून, त्याऐवजी १० ऑक्टोबर रोजी ईडन गार्डन्सवर नवीन 'महालया' इव्हेंट आयोजित केला आहे. यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची उपस्थिती असण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
आर्थिक तपास आणि नियामक जोखीम
दुर्गा पूजा हा या भागातील एक मोठा आर्थिक इंजिन समजला जातो, परंतु सध्या यावर कडक नियामक लक्ष ठेवले जात आहे. सप्टेंबर २०२६ च्या अखेरीस, सक्तवसुली संचालनालयाने (ED) 'MassArt' या गैर-नफा संस्थेशी संबंधित १५ ठिकाणी धाडी घातल्या. आर्थिक अनियमिततेच्या आरोपांमुळे कलाकार, सजावटकार आणि विक्रेत्यांच्या पुरवठा साखळीत मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
कॉर्पोरेट प्रायोजकत्वाचे बदलते वारे
उत्सवाच्या आर्थिक रचनेतही बदल होत आहेत. Adani Group ने यंदा 'Durga Puja Adani Preview' (DPAP) २०२६ लाँच करून या क्षेत्रात अधिकृत प्रवेश केला आहे. ८ निवडक पंडालचा समावेश असलेल्या या उपक्रमामुळे स्थानिक व्यवसायांवर अवलंबून असलेल्या जुन्या प्रायोजकत्वाच्या पद्धतींना धक्का लागला असून, मोठ्या कॉर्पोरेट गटांच्या एन्ट्रीमुळे कमिट्यांच्या निधी उभारणीत बदल अपेक्षित आहेत.
सांस्कृतिक तणाव
उत्सवाच्या सादरीकरणावरूनही वाद निर्माण होत आहेत. पंडालमधील मांडणी आणि त्यात शाकाहाराचा प्रचार यांसारख्या विषयांवरून प्रशासनाचे दडपण वाढत आहे. यामुळे कोलकाताच्या कलात्मक स्वातंत्र्यावर मर्यादा येत असल्याची चिंता आयोजकांकडून व्यक्त केली जात आहे.