भारतातील टेलिव्हिजनवरील जाहिरात खर्चात 2026 च्या पहिल्या सात महिन्यांत **7%** घट झाली आहे. कंपन्या पारंपारिक टीव्हीऐवजी डिजिटल आणि परफॉर्मन्स-आधारित प्लॅटफॉर्म्सना अधिक प्राधान्य देत आहेत. FMCG कंपन्या अजूनही मोठे खर्च करत असल्या तरी, हा बदल जाहिरात बजेटमध्ये मोठे संरचनात्मक बदल दर्शवतो.
टीव्ही जाहिरात खर्चात मोठी घट
भारतातील टेलिव्हिजन जाहिरात खर्चात जानेवारी ते जुलै 2026 या काळात मागील वर्षाच्या तुलनेत 7% ची घट दिसून आली आहे. विशेष म्हणजे, मागील वर्षी देखील यात 9% ची घट नोंदवली गेली होती. यामुळे पारंपारिक ब्रॉडकास्ट मीडियाला आपले जाहिरात बजेट टिकवून ठेवण्यासाठी मोठ्या आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे, कारण मार्केट आता अधिकाधिक डिजिटल-फर्स्ट होत चालले आहे.
डिजिटल प्लॅटफॉर्म्सचा वाढता प्रभाव
या घसरणीमागील मुख्य कारण म्हणजे कंपन्यांनी आपल्या मार्केटिंग बजेटमध्ये केलेला बदल. मोठे ब्रँड्स आता जाहिरात खर्चासाठी डिजिटल मीडिया, कनेक्टेड टीव्ही आणि परफॉर्मन्स-आधारित प्लॅटफॉर्म्सकडे अधिक वळत आहेत, जिथे ग्राहकांच्या कृतींचा मागोवा घेणे सोपे जाते. फास्ट-मूव्हिंग कंझ्युमर गुड्स (FMCG) क्षेत्र टीव्ही जाहिरातींचा आधारस्तंभ असले तरी, या क्षेत्रातील कंपन्यांचा खर्च करण्याचा कल बदलत आहे. Hindustan Unilever, Reckitt आणि Godrej Consumer Products सारख्या कंपन्या एकूण जाहिरात व्हॉल्यूमपैकी 43% हिस्सा व्यापतात.
ई-कॉमर्स आणि एफएमसीजीचे योगदान
या घसरणीनंतरही, काही क्षेत्रांमध्ये वाढ दिसून येत आहे. ई-कॉमर्स क्षेत्रात जाहिरात व्हॉल्यूममध्ये मागील वर्षाच्या तुलनेत जवळपास 10 पट वाढ झाली आहे. तसेच, अन्न आणि पेय (Food and Beverage) या श्रेणी, ज्या एकूण जाहिरात खर्चाच्या सुमारे 23% आहेत, त्या टीव्हीवर आपली मजबूत उपस्थिती कायम ठेवत आहेत. मात्र, या क्षेत्रांतील वाढ एकूण घसरण भरून काढण्यासाठी पुरेशी नाही.
नियामक बदलांचा मर्यादित परिणाम
नुकतेच सरकारने प्रति तास जाहिरातींच्या वेळेची मर्यादा (12 मिनिटे प्रति तास) काढून टाकल्यामुळे ब्रॉडकास्टर्सना दिलासा मिळाला आहे. या बदलामुळे चॅनेल्सना अधिक जाहिराती दाखवण्याची संधी मिळेल, परंतु यामुळे महसुलात मोठी वाढ होण्याची शक्यता कमी आहे. मार्केट तज्ञांच्या अंदाजानुसार, या बदलामुळे महसुलात केवळ 1% ते 3% ची किरकोळ वाढ अपेक्षित आहे. ब्रॉडकास्टर्ससाठी मुख्य समस्या उपलब्ध वेळेची नाही, तर त्या वेळेची मागणी कमी असण्याची आहे. जर जाहिरातदार अधिक खर्च करण्यास तयार नसतील, तर चॅनेल्सना जाहिरात दर कमी करावे लागतील, ज्यामुळे त्यांच्या नफ्यावर दबाव येऊ शकतो.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
सध्याचे वातावरण मीडिया कंपन्यांसाठी गुंतागुंतीचे आहे. ग्रामीण आणि एकूणच ग्राहक मागणीत नरमाईचे संकेत असल्याने, टीव्हीवर सर्वाधिक खर्च करणाऱ्या FMCG कंपन्या आपल्या मार्केटिंग बजेटबाबत सावध राहण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदारांसाठी, आगामी तिमाही निकालांमध्ये प्रमुख ब्रॉडकास्ट नेटवर्क्सच्या आर्थिक कामगिरीवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे ठरेल. कंपन्या वाढलेल्या इन्व्हेंटरीनंतरही जाहिरात दर टिकवून ठेवू शकतील की नाही, किंवा डिजिटल प्लॅटफॉर्म्सकडे होणारे स्थलांतर नफ्यावर दबाव टाकेल का, हे पाहणे आवश्यक आहे.