Netflix च्या १० वर्षांनंतर भारतात नवी खेळी; पर्यटन आणि कला क्षेत्रासोबत मोठी भागीदारी

भारतात १० वर्षे साजरी करताना Netflix ची नवी रणनीती

Netflix भारतात आपल्या कार्याची १० वर्षे साजरी करत आहे. या निमित्ताने कंपनीने आता फक्त मनोरंजन पुरवण्यापलीकडे जाऊन, भारत सरकारच्या पर्यटन मंत्रालय आणि सांस्कृतिक मंत्रालयासोबत औपचारिक भागीदारी केली आहे. या नवीन धोरणामुळे Netflix आता भारतातील क्रिएटिव्ह इकॉनॉमीमध्ये (creative economy) महत्त्वाचं योगदान देणार आहे, विशेषतः पर्यटन वाढवणं आणि तांत्रिक कौशल्यांचा विकास यावर कंपनीचा भर असेल.

'Incredible India' पोर्टलवर 'As Seen on Netflix'

या रणनीतीचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे 'Incredible India' या सरकारी पोर्टलवर 'As Seen on Netflix' नावाचा एक नवीन विभाग सुरू करण्यात आला आहे. या उपक्रमाचा उद्देश Netflix वरील लोकप्रिय चित्रपट आणि मालिकांमध्ये दाखवल्या गेलेल्या ठिकाणांना पर्यटनाचं केंद्र बनवणं हा आहे. यामुळे Netflix च्या कंटेंटचा पर्यटनाशी संबंध जोडला जाईल आणि भारताची सांस्कृतिक ओळख जागतिक स्तरावर पोहोचण्यास मदत होईल.

AVGC क्षेत्रासाठी मोठी गुंतवणूक

Netflix आता भारतातील Animation, Visual Effects, Gaming आणि Comics (AVGC) क्षेत्रांमध्येही गुंतवणूक करत आहे. यासाठी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ क्रिएटिव्ह टेक्नॉलॉजीज (Indian Institute of Creative Technologies) आणि नॅशनल फिल्म डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (National Film Development Corporation) सारख्या संस्थांसोबत मिळून प्रशिक्षण कार्यक्रम सुरू केले जात आहेत. हे प्रशिक्षण कार्यक्रम कॅरेक्टर ॲनिमेशन, व्हर्च्युअल प्रोडक्शन आणि ऑडिओ डिस्क्रिप्शन रायटिंगसारख्या तांत्रिक भूमिकांवर लक्ष केंद्रित करतील, ज्यामुळे भारतात कुशल कलाकारांची एक मोठी फौज तयार होण्यास मदत होईल.

'Operation Safed Sagar' चा ₹215 कोटींचा प्रभाव

Netflix ने त्यांच्या 'Operation Safed Sagar' या सर्वात मोठ्या स्थानिक प्रोडक्शनमुळे झालेल्या आर्थिक प्रभावावरही प्रकाश टाकला. कंपनीनुसार, या प्रोजेक्टमुळे ₹215 कोटींहून अधिकचा आर्थिक फायदा झाला आहे. लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट म्हणजे, हा आकडा थेट महसूल नसून स्थानिक व्यवसायांना (उदा. लॉजिस्टिक्स, बांधकाम, हॉस्पिटॅलिटी) झालेला अंदाजित फायदा आहे. या प्रोडक्शनमुळे ११ शहरांमध्ये सुमारे ४,००० लोकांना रोजगाराच्या संधी मिळाल्या आणि भारतीय VFX स्टुडिओमार्फत जवळपास १,२०० कलाकारांना काम मिळालं.

गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचं?

गुंतवणूकदारांसाठी हे जाणून घेणं महत्त्वाचं आहे की, Netflix ही अमेरिकेत NASDAQ वर सूचीबद्ध (listed) कंपनी आहे. त्यामुळे भारतीय गुंतवणूकदार थेट BSE किंवा NSE वर Netflix चे शेअर्स खरेदी करू शकत नाहीत. यासाठी आंतरराष्ट्रीय ब्रोकरेज खाती किंवा ग्लोबल म्युच्युअल फंड्सचा (global mutual funds) मार्ग अवलंबावा लागतो.

भारतीय बाजारातील आव्हानं

सरकारसोबतच्या या भागीदारीमुळे Netflix ला बाजारात आपली ओळख वाढवण्यासाठी आणि नियमनासंबंधी (regulatory) प्रक्रिया सुलभ करण्यासाठी मदत मिळू शकते. मात्र, भारतीय स्ट्रीमिंग मार्केटमध्ये Netflix समोर मोठी आव्हानं आहेत. Disney+ Hotstar आणि Amazon Prime Video सारखे स्पर्धक आधीपासूनच बाजारात आहेत. तसेच, भारत हा एक किंमत-संवेदनशील (price-sensitive) बाजारपेठ आहे, जिथे लोक अनेक सबस्क्रिप्शन्सवर जास्त खर्च करण्यास कचरतात. त्यामुळे, या नव्या धोरणांमुळे Netflix मोठ्या शहरांच्या बाहेरही आपला ग्राहकवर्ग वाढवू शकेल की नाही, हे पाहणं महत्त्वाचं ठरेल.