भारतातील पेड DTH उद्योगाला घरघर लागली असून जून २०२६ पर्यंत तब्बल ७५.१ लाख सबस्क्राइबर्सनी सेवा बंद केली आहे. १३.४ टक्क्यांची ही घसरण थेट OTT आणि मोफत सेवांकडे झुकणाऱ्या ग्राहकांमुळे झाली आहे.
ग्राहकांची पळवाट आणि बदलती समीकरणे
टेलिकॉम रेग्युलेटरी ऑथॉरिटी ऑफ इंडिया (TRAI) च्या आकडेवारीनुसार, देशातील चार प्रमुख खाजगी DTH ऑपरेटर्सचा ग्राहक आधार घसरून ४८.५६ दशलक्षवर आला आहे. जून २०२५ मध्ये हा आकडा ५६.०७ दशलक्ष होता, म्हणजेच केवळ एका वर्षात १३.४% ग्राहक कमी झाले आहेत. हाय-स्पीड ब्रॉडबँडचा विस्तार आणि स्वस्त OTT प्लॅटफॉर्म्सच्या वाढत्या प्रभावामुळे प्रेक्षक आता पारंपरिक DTH ऐवजी डिजिटल स्ट्रीमिंगकडे वळत आहेत. सोबतच, सरकारी 'DD Free Dish' सारखे मोफत पर्यायही पेड ऑपरेटर्ससाठी डोकेदुखी ठरत आहेत.
आर्थिक तोट्याचा डोंगर
या ग्राहक कपातीचा थेट परिणाम कंपन्यांच्या बॅलन्स शीटवर दिसत आहे. Dish TV India ला आर्थिक वर्ष २०२६ मध्ये ₹८०७.४ कोटींचा मोठा फटका बसला आहे, तर ३०.५६% मार्केट शेअर असलेल्या Tata Play ला सुद्धा ₹५५१ कोटींचा तोटा सहन करावा लागला आहे. ब्रॉडकास्टिंग क्षेत्रातील ही स्थिती केवळ टीव्हीपुरती मर्यादित नसून, खाजगी FM रेडिओची जाहिरात महसूलही ९.१% ने घसरून ₹३७६.१६ कोटींवर आला आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय आहे मार्ग?
पारंपरिक बिझनेस मॉडेल आता दबावाखाली असल्याने, कंपन्या आता हायब्रीड मॉडेल आणि 'स्मार्ट' सेट-टॉप बॉक्सवर भर देत आहेत. Bharti Airtel ने आपल्या ब्रॉडबँड नेटवर्कचा फायदा घेत IPTV क्षेत्रात ४ दशलक्ष पेक्षा जास्त युजर्स मिळवून आपली पकड मजबूत केली आहे. आता गुंतवणूकदारांचे लक्ष या कंपन्या कशाप्रकारे जुन्या ग्राहकांना नवीन हायब्रीड तंत्रज्ञानावर स्थलांतरित करतात, यावर असणार आहे.