२०२६ मध्ये भारतातील OTT प्रेक्षकांची संख्या **६६.४९ कोटीं**वर पोहोचली आहे, तर पेड सबस्क्रिप्शनचा आकडा **१७.२६ कोटीं**वर स्थिर झाला आहे. कनेक्टेड टीव्ही (CTV) वापरामध्ये **६०%** ची मोठी वाढ झाली असून, वापरकर्त्यांचा कल आता मोबाईलकडून मोठ्या स्क्रीनकडे झुकत आहे.
OTT क्षेत्रात मोठी क्रांती
२०२६ या वर्षात भारतातील डिजिटल व्हिडिओ स्ट्रीमिंग उद्योगाने मोठा टप्पा गाठला आहे. देशातील एकूण लोकसंख्येच्या जवळपास ४५% नागरिक आता OTT प्लॅटफॉर्मचा वापर करत आहेत. 'Ormax OTT ऑडियन्स रिपोर्ट' नुसार, प्रेक्षक आठवड्याला सरासरी १४.९ तास डिजिटल व्हिडिओ पाहत आहेत, जे वार्षिक ५१७ अब्ज तास इतके प्रचंड आहे.
कनेक्टेड टीव्ही (CTV) चे वर्चस्व
या बाजारपेठेतील सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे कनेक्टेड टीव्हीचा (CTV) वाढता वापर. CTV युजर्सची संख्या वार्षिक आधारावर ६०% नी वाढून २०.६९ कोटींवर पोहोचली आहे. या बदलामुळे आता भारतीय मार्केट केवळ 'मोबाईल-ओन्ली' न राहता 'टू-स्क्रीन इकोसिस्टम'मध्ये रूपांतरित झाले आहे. मोठ्या स्क्रीनवर कंटेंट पाहिल्यामुळे प्रेक्षकांचा सहभाग आणि पाहण्याचा कालावधी दोन्ही वाढल्याचे दिसून येत आहे.
कमाईचे आव्हान (Monetization Challenges)
प्रेक्षकांची संख्या ६६.५ कोटींपर्यंत पोहोचली असली तरी, केवळ १७.२६ कोटींनीच पेड सबस्क्रिप्शन घेतले आहे. याचाच अर्थ, बहुतांश सबस्क्रिप्शन हे टेलिकॉम बंडल किंवा ॲग्रिगेटर प्लॅटफॉर्म्सद्वारे येत आहेत. टियर २ आणि टियर ३ शहरांमधील प्रेक्षकांची 'प्राईस सेन्सिटिव्हिटी' लक्षात घेता, प्लॅटफॉर्म्सना त्यांचे शुल्क वाढवणे कठीण जात आहे. तसेच, ग्राहकांचे टिकून राहणे (Churn Rate) आणि नफ्याचे मार्जिन राखणे हे कंपन्यांसाठी मोठे आव्हान ठरत आहे.
भविष्यातील दिशा
आगामी काळात कंपन्यांना हाय कंटेंट प्रोडक्शन कॉस्ट आणि शाश्वत वाढ यांचा ताळमेळ साधावा लागणार आहे. सध्या मायक्रो-ड्रामा, के-ड्रामा (K-Dramas) आणि ॲनिम (Anime) यांसारख्या प्रकारांना अनुक्रमे ५०%, ४८% आणि ३२% पसंती मिळत आहे. गुंतवणूकदारांनी आता हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल की, प्लॅटफॉर्म्स फ्री युजर्सना सशुल्क ग्राहकांमध्ये रूपांतरित करण्यात कितपत यशस्वी होतात.