भारत आता आपल्या मीडिया आणि एंटरटेनमेंट क्षेत्राचा विस्तार करत असून **$3.3 ट्रिलियन** च्या जागतिक बाजारात मोठा वाटा मिळवण्याचे लक्ष्य समोर ठेवले आहे. नॅशनल AVGC-XR मिशनअंतर्गत **₹250 कोटींच्या** तरतुदीसह कौशल्य विकासावर भर दिला जात असून, आउटसोर्सिंगकडून आता हाय-व्हॅल्यू कंटेंट निर्मितीकडे भारताची पावले पडत आहेत.
बदलाचे वारे आणि नवी रणनीती
भारतीय मीडिया आणि एंटरटेनमेंट क्षेत्रात सध्या एक मोठे संरचनात्मक परिवर्तन सुरू आहे. आतापर्यंत फक्त व्हिज्युअल इफेक्ट्सच्या आउटसोर्सिंगपुरते मर्यादित असलेले हे क्षेत्र, आता ओरिजनल कंटेंटच्या निर्मितीकडे वळत आहे. नॅशनल AVGC-XR मिशन (Animation, Visual Effects, Gaming, Comics, and Extended Reality) याच ध्येयाने सुरू करण्यात आले असून, सध्या जागतिक बाजारात भारताचा हिस्सा जेमतेम 1.3% आहे, तो वाढवण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे.
कुशल मनुष्यबळासाठी मोठी तरतूद
केंद्रीय अर्थसंकल्पातून यासाठी ₹250 कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे. या निधीतून देशभरातील हजारो शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये 'कंटेंट क्रिएटर लॅब्ज' उभारल्या जाणार आहेत. तांत्रिक प्रशिक्षण आणि सर्जनशील कौशल्य यांमधील अंतर भरून काढून उच्च दर्जाची बौद्धिक संपदा (Intellectual Property) निर्माण करणे, हा यामागचा मुख्य हेतू आहे.
तंत्रज्ञानाचा प्रभाव आणि आव्हाने
मीडिया कॅपॅबिलिटी सेंटर्स आता केवळ सर्व्हिस हब न राहता डेटा ॲनालिटिक्स आणि जाहिरात निर्मितीच्या सुविधांकडे वळत आहेत. एआय (AI) टूल्सच्या वापरामुळे उत्पादकता वाढवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे, जेणेकरून जागतिक प्लॅटफॉर्म्सच्या मागण्या पूर्ण करता येतील. मात्र, नवीन प्रकल्पांवर होणारा खर्च आणि जागतिक स्पर्धा पाहता गुंतवणूकदारांनी सावध राहणे गरजेचे आहे. विशेषतः आग्नेय आशियाई देशांमधील स्पर्धा आणि ओरिजनल कंटेंट निर्मितीमधील अनिश्चितता ही या क्षेत्रापुढील मोठी आव्हाने मानली जात आहेत.