फिफा वर्ल्ड कप 2026: भारत आणि चीनमध्ये प्रसारण हक्कांसाठी मोठा पेच! कोट्यवधी चाहते पाहणार तरी कसे?

भारतात प्रसारण हक्कांसाठी मोठा पेच

भारतामध्ये फिफा वर्ल्ड कप 2026 आणि 2030 च्या प्रसारण हक्कांसाठी (Broadcast Rights) वाटाघाटी फिसकटल्या आहेत. प्रमुख मीडिया कंपन्यांमधील Reliance-Disney JV ने फिफाला $20 मिलियनची ऑफर दिली आहे, जी फिफाच्या अपेक्षांपेक्षा खूपच कमी आहे. फिफा या दोन्ही वर्ल्ड कपसाठी जवळपास $100 मिलियनची अपेक्षा करत आहे. या तुलनेत, Reliance ने 2022 वर्ल्ड कपचे हक्क सुमारे $60 मिलियनमध्ये मिळवले होते.

या डीलमध्ये Sony सारख्या दुसऱ्या मोठ्या प्लेयरनेही 'आर्थिकदृष्ट्या व्यवहार्य नाही' (financially feasible) असे सांगत बोली लावण्यास स्पष्ट नकार दिला आहे. ब्रॉडकास्टर्सची ही सावध भूमिका काही कारणांमुळे असू शकते. वर्ल्ड कप उत्तर अमेरिकेत असल्याने भारतातील सामन्यांची वेळ रात्री उशिरा असेल. तसेच, क्रिकेटच्या तुलनेत फुटबॉलची लोकप्रियता कमी असल्याने जाहिरातींमधून मिळणारे अपेक्षित उत्पन्नही कमी असू शकते. जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या घडामोडींमुळे जाहिरात बाजारात आलेली मंदीही एक कारण मानली जात आहे.

चीनमधील डीलबाबतही अनिश्चितता

चीनमध्येही प्रसारणाचे हक्क कोणाला मिळणार याबद्दल अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा झालेली नाही. 2022 च्या वर्ल्ड कपमध्ये चीनमधील डिजिटल आणि सोशल प्लॅटफॉर्म्सवर एकूण पाहण्याच्या वेळेपैकी तब्बल 49.8% वाटा चीनचा होता, हे पाहता ही बाब लक्षणीय आहे. विशेष म्हणजे, पूर्वी चीनमधील सरकारी ब्रॉडकास्टर CCTV वर्ल्ड कपचे हक्क स्पर्धेच्या बऱ्याच आधीच मिळवत असे आणि त्यावर आधारित जाहिरात मोहिम चालवत असे.

आर्थिक गणित आणि बाजारातील वास्तव

जगभरातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या या दोन देशांमध्ये, स्पर्धेला अवघे काही आठवडे उरले असतानाही, करार झालेला नाही, ही एक अत्यंत असामान्य परिस्थिती आहे. यामुळे फिफाला या प्रमुख बाजारांमधून मोठे उत्पन्न गमावण्याचा आणि आपला प्रेक्षकवर्ग कमी होण्याचा धोका आहे. सध्याच्या वाटाघाटींमधून Reliance-Disney सारख्या मोठ्या भारतीय मीडिया ग्रुप्सची बाजारातील ताकद दिसून येते, जे नफा आणि वास्तववादी प्रेक्षकसंख्येच्या अंदाजांवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहेत. Dentsu India ने या परिस्थितीला 'अजून काही चाली शिल्लक असलेला बुद्धिबळाचा डाव' (a chess game with a couple of moves left) असे म्हटले आहे.