संगीतकार इलयराजांना धक्का! 'एन इनिया पॉन निलाव' गाण्यावरचा कॉपीराईट कोर्टाने फेटाळला

'एन इनिया पॉन निलाव' गाण्यावरील कॉपीराईटचा वाद मिटला

दिल्ली हायकोर्टाने प्रसिद्ध संगीतकार इलयराजा यांची 'एन इनिया पॉन निलाव' या तमिळ गाण्याच्या कॉपीराईट संदर्भातील याचिका फेटाळली आहे. कोर्टाच्या एका खंडपीठाने स्पष्ट केले आहे की, इलयराजा यांचे या गाण्याच्या बोल (Lyrics) किंवा साउंड रेकॉर्डिंगवर (Sound Recording) कोणतेही कॉपीराईट अधिकार नाहीत. कॉपीराईट कायद्यानुसार, 'संगीत रचना' (Musical Work) म्हणजे केवळ संगीताचा भाग, त्यात बोल किंवा रेकॉर्डिंगचा समावेश होत नाही, असे कोर्टाने नमूद केले आहे.

निर्मात्याचे सारेगामा इंडिया लिमिटेडला अधिकार प्रदान.

कोर्टाने असा निष्कर्ष काढला की, 'मूळू पाणी' (Moodu Pani) या चित्रपटाचे, ज्यात हे गाणे होते, त्याचे कॉपीराईट निर्मात्याकडे, म्हणजेच राजा सिने आर्ट्सकडे (Raja Cine Arts) होते. या निर्मात्याने पूर्वीच सारेगामा इंडिया लिमिटेडला (Saregama India Limited) सर्व अधिकार दिले होते. याच कायदेशीर वादात हा मुद्दा महत्त्वाचा ठरला. जेव्हा वेल्स फिल्म्स इंटरनॅशनल (Vels Films International) या कंपनीने 'अगाथिया' (Aghathiyaa) या चित्रपटासाठी या गाण्याची नवीन आवृत्ती वापरण्याची योजना आखली, तेव्हा सारेगामाने जानेवारी 2025 मध्ये त्यांच्या विरोधात कायदेशीर कारवाई सुरू केली.

वेल्स फिल्म्सने दावा केला होता की, त्यांनी इलयराजांकडून गाण्याच्या रूपांतरणासाठी परवाना (License) घेतला आहे. मात्र, एका न्यायमूर्तींच्या खंडपीठाने हा दावा फेटाळून लावला होता. निर्मात्याच्या हस्तांतरणावर आधारित सारेगामाच्या मालकी हक्काला मजबूत आधार असल्याचे मत त्यांनी नोंदवले होते. तसेच, इलयराजा हे गाण्याचे गीतकार नसल्यामुळे ते बोल किंवा रेकॉर्डिंगचे अधिकार देऊ शकत नाहीत, असेही स्पष्ट करण्यात आले होते.

संगीत अधिकार आणि रॉयल्टीवरील परिणाम

या निर्णयामुळे चित्रपटांसोबत येणाऱ्या साउंड रेकॉर्डिंग आणि इतर घटकांवरील कॉपीराईट निर्मात्याकडेच राहतो, हा सिद्धांत अधिक मजबूत झाला आहे. कॉपीराईट कायद्यातील कलम 2(p) नुसार 'संगीत रचना' या व्याख्येचा कोर्टाने केलेला अर्थ, संगीताची मूळ रचना आणि त्यातील बोल व रेकॉर्डेड परफॉर्मन्स यातील फरक स्पष्ट करतो. भविष्यात भारतीय संगीत उद्योगात नवीन गाण्यांचे रूपांतरण (Adaptation) आणि पुनर्निर्मिती (Re-recording) करताना रॉयल्टी वाटप (Royalty Distribution) आणि परवाना (Licensing) वाटाघाटींवर याचा परिणाम होऊ शकतो. सारेगामा इंडियाने 1980 च्या करारावर आधारित 'मूळू पाणी' चित्रपटातील साउंड रेकॉर्डिंग आणि साहित्य कृतींवरील मालकीचा केलेला दावा आता वैध ठरला आहे. याचा अर्थ, भविष्यात मूळ साउंड रेकॉर्डिंग किंवा बोल वापरण्यासाठी सारेगामाची परवानगी घेणे आवश्यक असेल, ज्यामुळे संगीत लेबलसाठी नवीन परवाना करार आणि महसुलाचे स्रोत निर्माण होऊ शकतात. हा निर्णय चित्रपट आणि संगीत निर्मितीतील स्पष्ट करारांच्या महत्त्वावर जोर देतो.