हॉमरच्या 'द ओडिसी' या क्लासिक साहित्याच्या भारतीय विक्रीत 'द ओडिसी' चित्रपटाच्या प्रदर्शनानंतर दुप्पट वाढ झाली आहे. विशेषतः तरुण वाचकांकडून याला मोठी मागणी असून, स्वस्त पेपरबॅक आवृत्त्यांपासून ते प्रीमियम शैक्षणिक अनुवादांपर्यंत सर्वांची विक्री वाढत आहे.
'द ओडिसी' चित्रपटामुळे वाढली क्लासिक साहित्याची मागणी
क्रिस्टोफर नोलन यांच्या 'द ओडिसी' या चित्रपटाच्या प्रदर्शनामुळे भारतात क्लासिक साहित्यामध्ये अचानक वाढ झाली आहे. पुस्तकांच्या विक्रेत्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हॉमरच्या 3,000 वर्षे जुन्या महाकाव्याच्या विक्रीत मागील वर्षाच्या तुलनेत दोन पटीने वाढ झाली आहे. चित्रपटसृष्टीतील लोकप्रियतेमुळे तरुण पिढीमध्ये क्लासिक साहित्यात रुची वाढल्याचे हे एक उत्तम उदाहरण आहे.
पुस्तक बाजारावर परिणाम आणि मागणी
या मागणीत वाढ प्रामुख्याने 18 ते 25 वयोगटातील वाचकांमध्ये दिसून येत आहे. या वयोगटातील तरुण वाचक वर्ग आधीपासूनच क्लासिक साहित्याकडे आकर्षित होत होता, परंतु चित्रपटाने याला मोठी चालना दिली आहे. मार्केट डेटा दर्शवतो की स्वस्त पेपरबॅक आवृत्त्यांची विक्री सर्वाधिक वाढली आहे, काही आवृत्त्यांची विक्री दहा पटीने वाढल्याची नोंद आहे. विशेषतः, ई.व्ही. रीऊ यांनी अनुवादित केलेली पेंग्विनची 'ब्लॅक क्लासिक्स' आवृत्ती खूप लोकप्रिय झाली आहे. दुसरीकडे, ₹1,000 ते ₹2,000 किमतीच्या उच्च दर्जाच्या शैक्षणिक आवृत्त्यांची मागणी अनपेक्षितपणे वाढल्याने त्यांच्या पुरवठ्यावरही ताण आला आहे. उदाहरणार्थ, एमिली विल्सन यांनी अनुवादित केलेल्या आवृत्तीची सध्या स्टॉकची कमतरता जाणवत आहे.
क्षेत्रातील इतर पुस्तकांवर परिणाम
ही वाढ केवळ एका पुस्तकापुरती मर्यादित नाही. विक्रेत्यांनी नोंदवले आहे की 'द इलियाड' आणि ग्रीक पौराणिक कथांशी संबंधित इतर क्लासिक कामांमध्येही रस वाढला आहे. इतकेच नाही, तर मॅडेलिन मिलर यांच्यासारख्या लेखकांनी पौराणिक कथांवर आधारित लिहिलेल्या समकालीन कथांच्या विक्रीतही लक्षणीय वाढ झाली आहे. यामुळे असे दिसते की हा कल पौराणिक कथा आणि क्लासिक्स या पुस्तकांच्या श्रेणीत मोठ्या प्रमाणावर पसरत आहे, ज्याचा फायदा प्रकाशक आणि विक्रेत्यांना होत आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय पहावे?
या ट्रेंडचे पुढील निरीक्षण हे प्रकाशक आणि पुस्तक विक्रेत्यांच्या साखळी व्यवस्थापन (supply chain logistics) क्षमतेवर अवलंबून असेल, जेणेकरून वाढत्या मागणीची पूर्तता करता येईल. जरी ही वाढ भौतिक पुस्तके विक्रेत्यांसाठी आणि क्लासिक कॅटलॉग असलेल्या प्रकाशन संस्थांसाठी सकारात्मक संकेत असले, तरी या आवडीची टिकाऊपणा यावर अवलंबून असेल की ही तरुण पिढीची आवड कायमस्वरूपी वाचनाच्या सवयींमध्ये बदलते की केवळ चित्रपटाशी संबंधित तात्पुरती वाढ ठरते. पुस्तक वितरण कंपन्यांमधील गुंतवणूकदार संबंधित विभागासाठी तिमाही महसुलात (quarterly revenue) होणारी वाढ तपासू शकतात.