Whalesbook
Prada च्या चपलेवरून भारतात रणकंदन
Prada च्या $900 (सुमारे ₹75,000) किमतीच्या कोल्हापुरी चपलेसारख्या दिसणाऱ्या डिझाइनमुळे देशात मोठा वाद सुरू झाला आहे. याउलट, अस्सल कोल्हापुरी चपला $10 ते $30 (म्हणजे साधारण ₹800 ते ₹2,500) मध्ये उपलब्ध आहेत. हा 30 पट पेक्षा जास्त भाव फरक (Price Difference) दर्शवतो की ब्रँड नफ्यावर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे.
भारतीय हस्तकला संरक्षण प्रणालीतील त्रुटी
या घटनेमुळे भारताच्या हस्तकला संरक्षण प्रणालीतील (Craft Protection System) त्रुटी पुन्हा एकदा समोर आल्या आहेत. 2019 मध्ये कोल्हापुरी चपलांना भौगोलिक संकेत (Geographical Indication - GI) दर्जा मिळाला असला, तरी या संरक्षणाची अंमलबजावणी जागतिक स्तरावर तितकी प्रभावी नाही. युरोपियन उत्पादनांप्रमाणे भारताला आपल्या GI प्रणालीसाठी मजबूत समन्वय आणि पाठबळ मिळताना दिसत नाही, ज्यामुळे जागतिक ब्रँड्सना भारतीय वारसा सहज वापरता येतो.
नफ्याचे वाटप आणि सांस्कृतिक प्रश्न
Prada ने भारतीय उद्योगसमूह आणि कारागीर प्रशिक्षणासोबत (Artisan Training) सहकार्य केल्याचा दावा केला असला तरी, नफ्याचे योग्य वाटप (Fair Benefit Sharing) हा कळीचा मुद्दा आहे. त्यामुळे, याला केवळ प्रेरणा (Inspiration) न म्हणता, अनेकजण याला सांस्कृतिक अपहरण (Cultural Appropriation) म्हणत आहेत.
वाढती भारतीय लक्झरी बाजारपेठ आणि ग्राहक
भारत हा लक्झरी मार्केटसाठी (Luxury Market) एक वेगाने वाढणारी बाजारपेठ आहे, जी 2030 पर्यंत तिप्पट होण्याची अपेक्षा आहे. युवा ग्राहक आता Authenticity, Sustainability आणि Ethical Sourcing ला अधिक महत्त्व देत आहेत. त्यामुळे, सांस्कृतिक वारशाचा आदर न करणाऱ्या ब्रँड्सना भविष्यात ग्राहकांची नाराजी आणि विक्रीत घट याला सामोरे जावे लागू शकते.
पुढे काय? समान संधींची मागणी
यावर तोडगा म्हणून, फॅशन पत्रकार सुजाता असोमुल यांच्या मते, ब्रँड्सनी केवळ प्रशिक्षण कार्यक्रमांवर अवलंबून न राहता, थेट सहकार्यामध्ये (Collaborations) Ethical Attribution आणि Revenue Sharing चा समावेश करणे आवश्यक आहे. कारागिरांना योग्य मोबदला (Fair Compensation) देणारे करार करणे गरजेचे आहे. LVMH आणि Kering सारख्या कंपन्या याबाबतीत अग्रेसर आहेत, पण Prada सारख्या ब्रँड्सनाही या दिशेने पावले उचलावी लागतील.