नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) येत्या २४ सप्टेंबरला शेअर बाजारात लिस्ट होत आहे. २२,५६१ कोटींचा आयपीओ ५.७१ पटीने सबस्क्राइब झाला असून, अझीम प्रेमजी आणि नारायण मूर्ती यांच्यासारख्या दिग्गजांनी आपला ३०,००० कोटींचा हिस्सा कायम ठेवला आहे.
बाजारपेठेतील मोठी खळबळ
नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) आता शेअर बाजारात पदार्पण करण्यासाठी सज्ज झाले आहे. या आयपीओमध्ये कंपनीने तब्बल २२,५६१ कोटी रुपये उभारले असून, कंपनीचे मार्केट व्हॅल्युएशन सुमारे ४.४२ लाख कोटी रुपये इतके ठरले आहे. या इश्यूला गुंतवणूकदारांचा मोठा प्रतिसाद मिळाला असून, तो ५.७१ पट सबस्क्राइब झाला आहे, विशेषतः क्वालिफाईड इन्स्टिट्यूशनल बायर्सचा प्रतिसाद १२.६८ पट इतका जबरदस्त होता.
दिग्गजांचा 'होल्ड'वर विश्वास
या आयपीओमधील सर्वात चर्चेचा विषय म्हणजे दिग्गज गुंतवणूकदारांनी आपला हिस्सा न विकता तो कायम ठेवण्याचा घेतलेला निर्णय. विप्रोचे अझीम प्रेमजी (Premji Invest), इन्फोसिसचे सह-संस्थापक एन.आर. नारायण मूर्ती (Catamaran) आणि रिटेल मार्केटचे दिग्गज राधाकिशन दमानी यांसारख्या मोठ्या गुंतवणूकदारांनी ३०,००० कोटी रुपयांचे शेअर्स आपल्याकडेच ठेवले आहेत. ही गुंतवणूक NSE च्या भारतीय आर्थिक व्यवस्थेतील दबदब्यावर दर्शवलेला विश्वास मानली जात आहे.
व्यवसायाचे स्वरूप आणि आव्हाने
NSE चा भारतातील रोख (Cash) आणि डेरिव्हेटिव्ह्ज (Derivatives) मार्केटवर एकहाती अंमल आहे, ज्यामुळे कंपनीला सातत्याने उत्पन्न मिळत राहते. तथापि, गुंतवणूकदारांनी एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की हा आयपीओ पूर्णपणे 'ऑफर फॉर सेल' (OFS) होता. याचा अर्थ असा की, यातून मिळालेला निधी कंपनीच्या तिजोरीत न जाता तो हिस्सा विकणाऱ्या विद्यमान गुंतवणूकदारांकडे गेला आहे.
नियामक आणि तांत्रिक धोके
NSE वर सेबी (SEBI) कडून कडक देखरेख ठेवली जाते. एक्सचेंजच्या नफ्यावर नियामक निर्णयांचा थेट परिणाम होऊ शकतो, जसे की ट्रान्झॅक्शन चार्जेसमध्ये कपात. याशिवाय, तांत्रिक स्थिरता (Technical Stability) ही या व्यवसायाची सर्वात मोठी गरज आहे. कोणतीही तांत्रिक बिघाड किंवा डाऊनटाइम थेट दंड आणि प्रतिष्ठेला धक्का देऊ शकतो. तसेच, बाजारातील ट्रेडिंग व्हॉल्यूम कमी झाल्यास त्याचा थेट फटका कंपनीच्या उत्पन्नाला बसू शकतो, त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी बाजारातील ट्रेंड्सवर बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.