आजची IPO बाजारपेठ SpaceX आणि Anthropic सारख्या मोजक्या आणि महाकाय कंपन्यांभोवती फिरत आहे. वाढत्या व्हॅल्युएशनमुळे आणि मंदावलेल्या ग्रोथ ट्रेंडमुळे भविष्यातील रिटर्न्सवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
१९९० च्या दशकातील डॉट-कॉम (Dot-com) युगाच्या तुलनेत आजच्या IPO बाजारपेठेचे स्वरूप पूर्णपणे बदलले आहे. पूर्वी जिथे शेकडो लहान कंपन्या बाजारात येत होत्या, तिथे आजच्या काळात केवळ काही मोजक्या आणि प्रचंड व्हॅल्युएशन असलेल्या कंपन्यांचे वर्चस्व आहे. या भांडवल केंद्रित धोरणामुळे गुंतवणूकदारांसाठी धोक्याचे स्वरूपही बदलले आहे.
डेटा काय सांगतो?
DataTrek Research नुसार, १९९९ मध्ये एकूण ४७६ कंपन्यांनी IPO आणले होते, ज्यातून $६५ अब्ज उभे राहिले होते. आजच्या काळात चित्र वेगळे आहे; आता भांडवल हे SpaceX आणि Anthropic सारख्या निवडक दिग्गजांकडे एकवटत आहे. यामुळे गुंतवणुकीचे वैविध्य कमी होऊन धोका वाढला आहे.
Anthropic समोरची आव्हाने
Anthropic च्या तिसऱ्या तिमाहीत कंपनीची ग्रोथ ४५% पर्यंत मंदावली आहे. एआय (AI) क्षेत्रातील वाढती स्पर्धा आणि ओपन-सोर्स पर्यायांचा विचार करता, $१.५ ट्रिलियन व्हॅल्युएशन कितपत टिकेल, यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.
Nvidia सोबतची तुलना किती योग्य?
अनेक गुंतवणूकदार आजच्या IPO ची तुलना Nvidia च्या सुरुवातीच्या काळाशी करतात. मात्र, Nvidia ची सुरुवात $६०० दशलक्ष व्हॅल्युएशनपासून झाली होती, ज्याने त्यांना अनेक दशके वाढीसाठी मोठी जागा मिळवून दिली. आजचे एआय स्टार्टअप्स सुरुवातीलाच अत्यंत महागड्या व्हॅल्युएशनवर बाजारात येत आहेत, ज्यामुळे भविष्यातील मोठ्या नफ्याची शक्यता कमी होत आहे.
थोडक्यात, आजच्या IPO मध्ये गुंतवणूक करताना एन्ट्री प्राईस आणि कंपनीची मार्जिन सस्टेनेबिलिटी तपासणे गुंतवणूकदारांसाठी अत्यंत गरजेचे झाले आहे.