सप्टेंबर २०२६ मध्ये भारतीय प्राथमिक बाजारात (Primary Market) ३० वर्षांतील उच्चांकी तेजी पाहायला मिळाली. ३० कंपन्यांनी मिळून तब्बल **₹३८,७८५ कोटी** उभे केले आहेत, जे दुय्यम बाजारातील (Secondary Market) अस्थिरतेच्या अगदी उलट चित्र आहे.
सप्टेंबर २०२६ हा भारतीय IPO बाजारासाठी १९९६ नंतरचा सर्वात व्यस्त महिना ठरला आहे. शेअर बाजारातील अस्थिरता, वाढलेले बाँड यील्ड्स आणि विदेशी गुंतवणूकदारांची (FPIs) विक्री सुरू असतानाही, ₹३८,७८५ कोटींचा निधी उभारला जाणे ही एक मोठी घटना आहे.
FPIs IPO कडे का वळले?
विदेशी गुंतवणूकदार दुय्यम बाजारात शेअर्स विकत असले तरी, IPO मध्ये सक्रिय असल्याचे दिसत आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे 'अँकर इन्व्हेस्टर' (Anchor Investor) मार्ग. याद्वारे त्यांना शेअर लिस्ट होण्यापूर्वीच ठराविक कोटा मिळतो, ज्यामुळे बाजारातील दैनंदिन चढ-उतारांचा फटका त्यांना बसत नाही. आकडेवारीनुसार, FPIs ने या वर्षी दुय्यम बाजारात ₹२.५ लाख कोटींपेक्षा अधिक शेअर्स विकले आहेत, मात्र IPO मध्ये त्यांनी सुमारे ₹४८,५५० कोटींची गुंतवणूक केली आहे.
म्युच्युअल फंड्सचा आधार
या तेजीमागे देशांतर्गत लिक्विडिटी, विशेषतः म्युच्युअल फंड्सचा मोठा वाटा आहे. SIP द्वारे सामान्य गुंतवणूकदारांचा ओघ सुरू असल्याने म्युच्युअल फंड्सकडे पुरेसा पैसा उपलब्ध आहे, जो ते अँकर बुक्समध्ये गुंतवत आहेत. यामुळे नवीन कंपन्यांच्या लिस्टिंगला एक मजबूत सुरक्षा कवच मिळत आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय लक्षात घ्यावे?
२०२६ मध्ये आतापर्यंत उभारलेल्या ₹१.१२ लाख कोटींपैकी तब्बल ₹६६,६३० कोटी हे 'ऑफर फॉर सेल' (OFS) द्वारे आले आहेत. याचा अर्थ असा की, अनेकदा हा पैसा कंपनीच्या विस्तारासाठी वापरला जात नसून जुने प्रवर्तक किंवा प्रायव्हेट इक्विटी गुंतवणूकदार आपला हिस्सा विकून बाहेर पडत आहेत. त्यामुळे, केवळ बाजारातील उत्साहावर न जाता, कंपनीचे मूल्यमापन (Valuation) आणि बिझनेस मॉडेल तपासूनच गुंतवणूक करणे शहाणपणाचे ठरेल.