भारतातील AI क्षेत्र आता पब्लिक लिस्टिंगसाठी सज्ज होत आहे. पुढील काही वर्षांत **$५० अब्ज ते $१०० अब्ज** पर्यंतचे मार्केट व्हॅल्यू शेअर मार्केटमध्ये येण्याची शक्यता असून, आता हार्डवेअरकडून सॉफ्टवेअर आणि हेल्थकेअर क्षेत्राकडे कल वाढणार आहे.
भारतीय शेअर बाजारात आगामी काळात एआय (AI) स्टार्टअप्सची मोठी लाट येण्याचे संकेत मिळत आहेत. सुमारे ७१ संभाव्य AI कंपन्यांपैकी २५% ते ५०% कंपन्या पुढील २ ते ५ वर्षांत शेअर बाजारात लिस्ट होऊ शकतात. यामुळे भारतीय इंडेक्समध्ये तब्बल $५० अब्ज ते $१०० अब्ज मूल्याची भर पडू शकते.
हार्डवेअरपासून सॉफ्टवेअरकडे वाटचाल
सध्या भारतातील AI क्षेत्रातील गुंतवणूक मुख्यत्वे डेटा सेंटर्स, पॉवर सप्लाय आणि सेमीकंडक्टर यांसारख्या पायाभूत सुविधांवर (Upstream Infrastructure) केंद्रित आहे, ज्याचे मूल्य $३५ अब्ज आहे. मात्र, येणाऱ्या IPO पाईपलाईनमुळे आता Enterprise Software, Computer Vision आणि हेल्थकेअर डायग्नोस्टिक्स अशा क्षेत्रांत मोठी क्रांती अपेक्षित आहे. कंपनी आता केवळ बॅकएंड हार्डवेअरवर मर्यादित न राहता व्यवसायाच्या समस्या सोडवणाऱ्या सॉफ्टवेअर सोल्यूशन्सवर भर देत आहेत.
गुंतवणुकीचा वाढता वेग
AI स्टार्टअप्समधील खाजगी गुंतवणुकीत मोठी वाढ झाली आहे. २०२४ मध्ये $१.६ अब्ज असलेली गुंतवणूक २०२५ मध्ये $५ अब्जवर पोहोचली. २०२६ च्या पहिल्या नऊ महिन्यांतच ही पातळी गाठली गेल्याने स्टार्टअप्सचा विस्तार वेगाने होत आहे. सध्या भारतातील एकूण खाजगी इक्विटी गुंतवणुकीपैकी २०% हिस्सा आता AI स्टार्टअप्सचा आहे, जो दोन वर्षांपूर्वी केवळ ५% होता.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
IPO मध्ये गुंतवणूक करण्यापूर्वी गुंतवणूकदारांनी सावध राहणे गरजेचे आहे. खाजगी गुंतवणूकदार केवळ 'ग्रोथ'ला प्राधान्य देतात, तर पब्लिक मार्केटमध्ये नफा आणि कॅश फ्लोला (Profitability) महत्त्व असते. अनेक स्टार्टअप्सचे खाजगी व्हॅल्युएशन आणि लिस्टिंग प्राईस यात तफावत असू शकते. त्यामुळे कंपन्यांचा 'ग्रोथ-टू-प्रॉफिट' बदल कसा होतो, यावर गुंतवणूकदारांचे बारीक लक्ष असायला हवे.