२०२६ च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत भारतीय कंपन्यांनी विक्रमी $१२.५ अब्ज निधी IPO द्वारे उभा केला आहे. Nifty 50 मध्ये १४% घसरण होऊनही प्राथमिक बाजारात मोठी उत्साह दिसून येत असला, तरी घटते लिस्टिंग प्रीमियम आणि परदेशी गुंतवणूकदारांचा (FPI) मोठा ओघ चिंतेचा विषय ठरत आहे.
शेअर बाजारात सध्या मंदीचे वातावरण असूनही प्राथमिक बाजारात (Primary Market) मोठी हालचाल दिसून येत आहे. २०२६ च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत भारतीय कंपन्यांनी आयपीओ (IPO) माध्यमातून विक्रमी $१२.५ अब्ज (अंदाजे) निधी उभा केला आहे. ही आकडेवारी १९८० नंतरची सर्वाधिक आहे, तर दुसरीकडे दुय्यम बाजारात (Secondary Market) मात्र Nifty 50 इंडेक्स आपल्या उच्चांकावरून जवळपास १४% खाली घसरला आहे.
मोठ्या कंपन्यांकडे कल
या कालावधीत आयपीओची संख्या १८% नी कमी होऊन सुमारे २२० वर आली आहे. यावरून स्पष्ट होते की गुंतवणूकदार आता लहान कंपन्यांऐवजी मोठ्या आणि प्रस्थापित कंपन्यांवर विश्वास दाखवत आहेत. सरासरी डिल साईझ $५७ दशलक्ष पर्यंत वाढली आहे. National Stock Exchange, SBI Funds Management आणि Manipal Health सारख्या बड्या कंपन्यांनी एकूण उभारलेल्या भांडवलात मोठा वाटा उचलला आहे.
परदेशी गुंतवणूकदारांची माघार
आयपीओ मार्केटची ही तेजी सध्या पूर्णपणे देशांतर्गत गुंतवणूकदारांच्या (Domestic Investors) जोरावर सुरू आहे. परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPI) २०२६ मध्ये भारतीय बाजारातून ₹२.७ लाख कोटी ते ₹३ लाख कोटींची मोठी विक्री केली आहे. कच्च्या तेलाच्या किमतीतील अस्थिरता आणि रुपयाच्या घसरणीमुळे हे चित्र निर्माण झाले आहे.
लिस्टिंग प्रीमियममध्ये घट
गुंतवणूकदारांसाठी आता सावधगिरीचा इशारा म्हणजे 'लिस्टिंग प्रीमियम'मध्ये होत असलेली घट. ऑगस्टमध्ये हा प्रीमियम सरासरी २४.४% होता, जो सप्टेंबरमध्ये थेट १५.१% वर आला आहे. आयपीओच्या पहिल्याच दिवशी होणारा मोठा नफा आता कमी होऊ लागला आहे, ज्यामुळे गुंतवणूकदार अधिक निवडक (Selective) झाले आहेत.
सध्या SEBI कडे मंजुरीसाठी १३० हून अधिक कंपन्या रांगेत आहेत. अशा परिस्थितीत जर बाजारातील अस्थिरता कायम राहिली आणि लिस्टिंग प्रीमियम आणखी कमी झाला, तर देशांतर्गत तरलता (Liquidity) या नव्या शेअर्सचा भार किती सहन करू शकेल, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.