२०२६ मध्ये मोठ्या लिस्टिंग्ज झाल्या असल्या तरी, भारतातील सरासरी आयपीओ (IPO) आकार गेल्या वर्षीच्या **₹१,७०० कोटींवरून** घसरून **₹१,४४५ कोटींवर** आला आहे. बाजारातील अस्थिरता आणि गुंतवणूकदारांचा निवडक कल पाहता, कंपन्या आता लहान आणि सुरक्षित इश्यू साईझवर भर देत आहेत.
२०२६ सालातील भारतीय आयपीओ मार्केट सध्या एका दुहेरी वळणावर आहे. वरकरणी आकडेवारी पाहता हे वर्ष खूप व्यस्त वाटत असले, तरी लिस्टिंगच्या मूळ संरचनेत मोठे बदल झाले आहेत. जानेवारी ते ऑक्टोबर २०२६ या काळात १०९ कंपन्यांनी बाजारातून ₹१,५७,५६० कोटी उभे केले आहेत, परंतु प्रति डील सरासरी आकार मात्र आक्रसला आहे.
मोठ्या लिस्टिंग्जचा प्रभाव
आकडेवारीनुसार, २०२५ मधील ₹१,७०० कोटींच्या तुलनेत २०२६ मध्ये सरासरी आयपीओ साईझ ₹१,४४५ कोटींवर आली आहे. यामध्ये Jio Platforms, National Stock Exchange (NSE), SBI Funds Management आणि Manipal Health Enterprises यांसारख्या मोठ्या कंपन्यांचा वाटा मोठा आहे. जर या चार मोठ्या ऑफर्स वगळल्या, तर इतर कंपन्यांच्या आयपीओचा सरासरी आकार ₹८२० कोटींपर्यंत खाली येतो.
यावरून स्पष्ट होते की, गुंतवणूकदार आजही बड्या आणि प्रस्थापित कंपन्यांमध्ये पैसे गुंतवायला तयार आहेत, मात्र मिड-साईज कंपन्यांच्या बाबतीत ते आता अधिक सावध झाले आहेत.
अस्थिरतेचा सामना आणि सेबीचे नियम
FII कडून होणारी विक्री आणि जागतिक भू-राजकीय तणावामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये साशंकता वाढली आहे. हे टाळण्यासाठी कंपन्या आता त्यांच्या व्हॅल्युएशनबाबत अधिक काळजी घेत आहेत. या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी Securities and Exchange Board of India (SEBI) ने मोठा दिलासा दिला आहे. नियमांनुसार, कंपन्या आता कोणत्याही नवीन ड्राफ्टशिवाय आपला फ्रेश इश्यू साईझ ५०% पर्यंत बदलू शकतात. ३१ मार्च २०२७ पर्यंत लागू असलेला हा नियम कंपन्यांसाठी एका 'सेफ्टी व्हॉल्व्ह'प्रमाणे काम करत आहे.
गुंतवणूकदारांनी कशावर लक्ष ठेवावे?
सध्याचे मार्केट हे किंमतींबाबत अत्यंत संवेदनशील (Price Sensitive) झाले आहे. कंपन्या आता मोठी भांडवल उभारणी करण्याऐवजी आपला आयपीओ यशस्वी करण्याला (Subscription) अधिक प्राधान्य देत आहेत. आगामी काळात, आयपीओ मार्केटचा हा 'स्मॉल आणि कॅलिब्रेटेड' कल कायम राहतो की पुन्हा एकदा मोठ्या आकाराच्या आयपीओची लाट येते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.