Whalesbook
इंडेक्सचे नियम का बदलत आहेत?
पुढील काही वर्षांत SpaceX, Anthropic आणि OpenAI सारख्या मोठ्या टेक आणि AI कंपन्यांचे IPO (Initial Public Offering) बाजारात येण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर, प्रमुख इंडेक्स प्रोव्हायडर्स S&P Dow Jones Indices (S&P DJI) आणि Nasdaq यांनी कंपन्यांना इंडेक्समध्ये समाविष्ट करण्याच्या नियमांमध्ये मोठे बदल केले आहेत. जुन्या नियमांऐवजी, आता नवीन कंपन्यांना लवकर इंडेक्समध्ये आणण्यावर भर दिला जात आहे, जेणेकरून गुंतवणूकदारांना या वेगाने वाढणाऱ्या कंपन्यांमध्ये लवकर गुंतवणूक करता येईल.
Nasdaq चा 'फास्ट एंट्री' नियम
Nasdaq ने 1 मे, 2026 पासून 'फास्ट एंट्री' (Fast Entry) नियम लागू केला आहे. या नियमानुसार, जर एखाद्या IPO कंपनीचे मार्केट कॅपिटल (Market Capitalization) Nasdaq-100 इंडेक्समधील अव्वल 40 कंपन्यांपैकी असेल, तर ती कंपनी लिस्टिंगनंतर केवळ 15 ट्रेडिंग दिवसांत इंडेक्समध्ये समाविष्ट केली जाऊ शकते. पूर्वी यासाठी किमान तीन महिने लागायचे. याशिवाय, Nasdaq ने कंपन्यांचे वेटेज (Weightage) ठरवताना सार्वजनिकरित्या उपलब्ध नसलेल्या शेअर्सचे (Low Free Float) प्रमाण कमी असल्यास दंड आकारण्याची (Penalty) तरतूदही केली आहे.
S&P DJI शिथिल करणार नियम?
S&P Dow Jones Indices देखील त्यांच्या नियमांमध्ये बदल करण्याच्या तयारीत आहे. यासाठी 28 मे पर्यंत जनतेकडून मते मागवली जात आहेत. या प्रस्तावानुसार, 'मेगाकॅप' (MegaCap) कंपन्यांसाठी इंडेक्समध्ये समाविष्ट होण्याचा किमान कालावधी 12 महिन्यांवरून 6 महिने केला जाऊ शकतो. महत्त्वाचे म्हणजे, S&P DJI नफा कमावण्याच्या (Profit Rules) नियमांनाही शिथिल करण्याचा विचार करत आहे, ज्यामुळे तात्पुरता तोटा असलेल्या पण वेगाने वाढणाऱ्या कंपन्यांनाही इंडेक्समध्ये स्थान मिळू शकेल. हे बदल 8 जून, 2026 पासून लागू होऊ शकतात.
FTSE Russell चे छोटे बदल
FTSE Russell ने सुद्धा काही बदल केले आहेत. त्यांच्या FTSE UK Index Series मध्ये, जून 2026 च्या पुनरावलोकनापासून, यूकेबाहेरील कंपन्यांसाठी आवश्यक किमान फ्री फ्लोट (Free Float) 25% वरून 10% पर्यंत कमी केला जाईल. हे नियम यूकेमधील कंपन्यांसाठी असलेल्या नियमांशी जुळणारे आहेत.
इंडेक्सच्या गुणवत्तेवर प्रश्नचिन्ह?
या बदलांमुळे इंडेक्सची गुणवत्ता आणि जोखीम (Risk) वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. नवीन नियमांमुळे, विशेषतः Nasdaq आणि S&P DJI च्या शिथिल नियमांमुळे, इंडेक्समध्ये अचानक मोठ्या आणि अस्थिर कंपन्यांचा समावेश होऊ शकतो. कंपन्या नफा न कमावताही इंडेक्समध्ये समाविष्ट झाल्यास, इंडेक्सच्या स्थिरतेवर आणि दीर्घकालीन विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होऊ शकते. यामुळे अल्पकालीन गुंतवणूकदारांना फायदा होऊ शकतो, पण सामान्य गुंतवणूकदारांसाठी हे मार्गदर्शक ठरू शकत नाही.
इंडेक्स इन्व्हेस्टिंगचे भविष्य
इंडेक्स प्रोव्हायडर्समध्ये वाढत चाललेली स्पर्धा आणि SpaceX, OpenAI सारख्या कंपन्यांच्या संभाव्य IPOs च्या पार्श्वभूमीवर, हे नियम सतत बदलत राहण्याची शक्यता आहे. यामुळे पॅसिव्ह इन्व्हेस्टिंग (Passive Investing) आणि इंडेक्स ट्रॅकिंग करणाऱ्यांसाठी भविष्यात मोठे बदल अपेक्षित आहेत.