Anthropic, OpenAI आणि SpaceX या कंपन्यांचे एकत्रित खाजगी मूल्य आता **$5 ट्रिलियनच्या** पुढे गेले आहे. १९८० पासून आलेल्या ३,३०० पेक्षा जास्त टेक कंपन्यांच्या पहिल्या दिवसाच्या मार्केट व्हॅल्यूपेक्षा ही मोठी आकडेवारी आहे. यामुळे टेक दिग्गज आता खाजगी स्वरूपात जास्त काळ राहणे पसंत करत असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
तंत्रज्ञान क्षेत्रातील गुंतवणुकीचे समीकरण वेगाने बदलत आहे. सध्याच्या घडीला Anthropic, OpenAI आणि SpaceX या कंपन्यांची एकत्रित व्हॅल्यू $5 ट्रिलियन इतकी प्रचंड आहे. हे मूल्य १९८० ते २०२५ दरम्यान शेअर बाजारात आलेल्या ३,३६५ टेक कंपन्यांच्या सुरुवातीच्या एकत्रित मार्केट कॅपपेक्षाही जास्त आहे. हे चित्र दर्शवते की आजच्या काळातील मोठ्या कंपन्या आपला विस्तार करण्याच्या पद्धतीत मोठा बदल करत आहेत.
गुंतवणुकीचा बदलता मार्ग
पूर्वी Apple, Microsoft आणि Nvidia सारख्या कंपन्या त्यांच्या सुरुवातीच्या काळातच पब्लिक लिस्टिंग (IPO) करत असत, ज्यामुळे किरकोळ गुंतवणूकदारांना वाढीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात नफा कमावण्याची संधी मिळत असे. मात्र आता खाजगी इक्विटी आणि व्हेंचर कॅपिटलमुळे या कंपन्या खूप काळ खाजगी राहणे पसंत करतात. जेव्हा त्या पब्लिक मार्केटमध्ये येतात, तेव्हा त्या आधीच प्रस्थापित आणि मॅच्युअर झालेल्या असतात.
रिस्क आणि संधी
आताचे IPO हे वाढीच्या टप्प्यापेक्षा 'एक्झिट' किंवा लिक्विडिटी इव्हेंट म्हणून जास्त ओळखले जातात. उदाहरणार्थ, Anthropic चा विचार केल्यास त्यांचे उत्पन्न $4.6 अब्ज असले तरी, पायाभूत सुविधांवर होणारा खर्च आणि नेट लॉस अजूनही चिंतेचा विषय आहे. त्यांना वाढीसाठी सतत मोठ्या भांडवलाची गरज भासते, जे जुन्या बिझनेस मॉडेल्सपेक्षा पूर्णपणे वेगळे आहे.
भारतातही Zomato, Nykaa आणि Delhivery सारख्या कंपन्यांनी असाच मार्ग अवलंबला होता. आता गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे हे आहे की, या कंपन्या जेव्हा पब्लिक मार्केटमध्ये येतील, तेव्हा त्यांच्या नफ्याची शाश्वती आणि भांडवलाची कार्यक्षमता कशी आहे, हे पाहणे गरजेचे ठरेल.